RSS

การจัดการความรู้ : สภากาแฟ

21 พ.ย.

จะว่าไปแล้ว เครื่องมือในการจัดการความรู้ฉบับนี้  ก็ไม่ได้มีเทคนิคยุ่งยากมากนัก แต่น่าจะเป็นวิถีชีวิตปกติของหลายๆ คนด้วยซ้ำ โดยเฉพาะคนแถวภาคใต้ หรือคนจีนที่มักจะจิบน้ำชา กาแฟ กันตอนเช้าๆ เพื่อพูดคุยเรื่องบ้านเมือง หรือเรื่องในสังคมท้องถิ่น

นั่นคือ การประยุกต์เอา บรรยากาศแบบสภากาแฟ ซึ่งเป็นบรรยากาศแบบสบาย ไม่ได้เคร่งเครียด ไม่ได้บังคับว่าใครจะต้องพูด แต่ปล่อยให้ความคิดจากคนๆ หนึ่งไหลออกมา ส่วนใครจะตอบสนองก็ขึ้นกับจังหวะและโอกาสของแต่ละคน แต่ละช่วง จะว่าไป คือภาวะที่จิตว่างๆ นั่นเอง เมื่อว่างมันจึงมีอะไรใหม่ๆ สดๆ ออกมา  ซึ่งทางฝ่ายฝรั่ง เขามีวัฒนธรรมการบันทึกอย่างเป็นเรื่องเป็นราว แต่บ้านเราไม่มี กินกันเสร็จก็เลิกรากันไปทำงาน ฝรั่งเขาจึงได้พัฒนากระบวนการให้มันมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น  แต่ก่อนจะไปเรื่องกระบวนการ ผมเห็นว่ามีประเด็นที่เกี่ยวข้องกับกับความคิดสดๆ และการสนทนาที่ครุ่นคิด สักเล็กน้อยเสียก่อน

ความคิดสดๆ (fresh thought) กับ ความคิดจากความทรงจำ (memory-based thought)ประเด็นหลักอันหนึ่งของการจัดการความรู้ คือ ทำอย่างไรให้เกิดความรู้ใหม่ๆ ออกมา แต่ปัญหาที่เรามักเจอกันก็คือ สิ่งที่เราได้จากการประชุมระดมความคิด มักจะเป็น ความคิดเดิมๆ ที่มาจากความทรงจำของเรา…ไม่ใช่ว่า ไม่ดี แต่มันไม่มีอะไรใหม่ๆ เกิดขึ้น  ผมเข้าใจว่า นี่คือปัญหาหลักๆ ของการระดมความคิด ที่เราเผชิญอยู่  ยิ่งเมื่อเราทำกันบ่อยๆ ผมเห็นหลายต่อหลายคนเริ่มเบื่อหน่ายกับการประชุมกลุ่มย่อย เพราะมันได้กลายเป็นนิสัยแล้ว ว่าเมื่อเราเข้ากลุ่มเมื่อไร เราก็จะพูดๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆ ให้เสร็จๆ ไป โดยไม่สนใจที่ฟังความคิดของคนอื่นๆ ให้ไหลเข้ามาสู่ตัวเราบ้าง  จะเปลี่ยนโลก..ต้องเปลี่ยนวิธีพูดและวิธีฟัง                นั่นคือ คำของ Adam Kahane ผู้เสนอ 4 สนามพลังของการสนทนา ซึ่งช่วยให้เราเห็นภาพว่า โดยปกติทั่วไป เวลาเราเข้ากลุ่มเพื่อพูดคุยแลกเปลี่ยน เรามักวนอยู่ในสนามพลังที่ 1 และ 2 โดยไม่อาจก้าวข้ามไปสู่ สนามพลังที่ 3 และ 4 ได้เลย สิ่งที่ Kahane  สังเกตพบก็คือ แนวทางในการพูดคุยของเรา คือ การเล่า ที่เป็นการตอกย้ำความจริงเกี่ยวกับสิ่งนั้นๆ ที่มันเป็นอยู่ และแนวทางในการฟังของเรา ก็คือ ฟังเฉพาะสิ่งที่ตรงกับที่เราพูด (หรือคิด) ทั้งการพูดและคิดของเราไม่ได้เปิดโอกาสให้กับความจริงๆ หรือความเป็นไปได้อื่นๆ ได้ไหลเข้ามาในสมองเราเลย นั่นคือ สิ่งที่ตอกย้ำให้เห็นว่า เราวนเวียนอยู่กับ ความคิดจากความทรงจำ นั่นเอง สิ่งที่พวกเราต้องฝึกหัดให้มาก คือ ตั้งใจฟัง และเปิดใจรับฟังสิ่งที่คนอื่นๆ บอกเล่า เพื่อเชื่อมโยงข้อมูล ข่าวสาร ความคิด เข้าด้วยกัน ซึ่งจะช่วยให้เราเปลี่ยนวิธีพูด และเปลี่ยนโลกได้ในที่สุด  

กติกาและกระบวนการหลักที่ใช้                 กติการและกระบวนการก็ไม่ได้แตกต่างจากที่เราส่วนใหญ่คุ้นเคยกันดีอยู่แล้ว เช่น อย่าฆ่าความคิดคนอื่น ฟังอย่างตั้งใจ-ให้เกียรติคนพูด- เป็นต้น แต่มีขั้นตอนบางอย่างที่อาจแตกต่างออกไป ได้แก่ 1) การทำบรรยากาศการประชุมให้สบายๆ ผ่อนคลายและสนุก  ในสภาพสังคมแบบบ้านเรา อ.ชัยวัฒน์ ถิระพันธุ์ แนะนำว่า ไม่จำเป็นต้องเป็นกาแฟ ชา แต่เปลี่ยนเป็นผลไม้ง่ายๆ ก็ใช้ได้  2) ใช้โต๊ะแล้วนั่งรอบวง หากไม่มีโต๊ะ ก็นั่งรอบวงกับพื้นก็ได้ กลุ่มหนึ่งๆ ประมาณ 4-8 คนไม่เกินนี้  ในแต่ละกลุ่มให้มีกระดาษ 1 แผ่น สำหรับให้แต่ละคนได้เขียนบันทึก / วาดภาพ ความคิดตัวเองไว้ 3) ภายหลังการแลกเปลี่ยนไปได้สัก 30 นาที ให้เปลี่ยนโต๊ะนั่งใหม่  และคุยในประเด็นเดิมต่อ โดยในโต๊ะเดิมหรือวงเดิม ให้เหลือคนไว้ 1 คน (เป็นเจ้าของร้านกาแฟ)  ที่จะช่วยทำหน้าที่เล่าของเดิม และเชื่อมโยงประเด็นจากคนใหม่ๆ (ผู้เข้าร่วมคนใหม่ นอกจากจะฟังเจ้าของร้านแล้ว ก็สามารถดู ข้อความหรือภาพความคิดที่ถูกบันทึกไว้ เพื่อคิดต่อก็ได้) 4) วนสัก 2 3 รอบ (ขึ้นอยู่กับเวลา) ก็เป็นอันจบกระบวนการระดมความเห็นโดยใช้ สภากาแฟ 

ผมขอสรุปหลักการสำคัญๆ ของสภากาแฟ อีกครั้งน่ะครับ ได้แก่  การทำบรรยากาศให้สบายๆ เป็นกันเอง, ตั้งใจฟัง, เชื่อมโยงความหลากหลายของมุมมอง, ประเด็นคำถามที่ใช้ระดมความคิดต้องชัดเจน เป็นเรื่องใกล้ตัว เช่น เรื่องในชุมชน ท้องถิ่น และ กระตุ้นให้ทุกได้แสดงความเห็น เมื่อพร้อม   ท่านผู้ใดสนใจจะเข้าไป d/l เอกสารคู่มือต่างๆ ก็ตามสะดวกน่ะครับ http://www.new-paradigm.co.uk/world_cafe.htmhttp://www.theworldcafe.com/ 

บุญรักษาครับ

 

 

Advertisements
 
ใส่ความเห็น

Posted by บน พฤศจิกายน 21, 2006 in บทความ

 

ป้ายกำกับ:

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: