“กาแฟ กับ การพูดนั้นดีต่อสุขภาพอย่างไร?”

เนื่องจากช่วงนี้เป็นช่วงวันหยุดยาวของหลายๆ ท่าน ดังนั้นขอนำเสนอเรื่องเบาๆ บ้างนะครับ โดยเป็นเรื่องเกี่ยวกับสุขภาพของนักบริหารทั้งหลาย ที่ปัจจุบันกระแสความตื่นตัวในเรื่องนี้เริ่มเพิ่มมากขึ้นทุกขณะ ถึงขนาดที่วารสาร Harvard Business Review ยกหน้าในวารสารให้กับเรื่องสุขภาพโดยเฉพาะ ซึ่งเริ่มมาประมาณสองสามเดือนแล้ว

เริ่มที่เรื่องแรกก่อนแล้วกันครับ นั้นคือเรื่องของการดื่มกาแฟ ซึ่งเชื่อว่าท่านผู้อ่านหลายๆ ท่านคงเสพกาแฟกันวันละหลายๆ แก้ว โดยเฉพาะท่านที่ต้องอยู่ในห้องประชุมตลอดเวลา แล้วก็จะมีกาแฟให้ดื่มกันอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันที่ร้านกาแฟเก๋ๆ ผุดขึ้นเป็นดอกเห็ดทำให้หลายคนติดกาแฟอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ผมมีน้องคนหนึ่งเป็นคุณแม่ลูกอ่อน ยังให้นมลูกอยู่แท้ๆ เลยครับ ก็กลับมาดื่มกาแฟต่อหลังหยุดไปช่วงคลอด (มิน่าลูกถึงซน)

ในอดีตเรามักจะนึกหรือเข้าใจว่าการดื่มกาแฟเป็นสิ่งที่ไม่ดี เป็นกึ่งๆ สารเสพติดชนิดหนึ่ง ทำให้นอนไม่หลับ เป็นสาเหตุของโรคกระเพาะและอีกจิปาถะ ปรากฏว่าจากบทความของคุณหมอของ Harvard Medical School ลงใน HBR เมื่อไม่นานมานี้พบว่า จากผลการศึกษาที่ใช้เวลานานพบว่าการดื่มกาแฟนั้นไม่ได้เป็นสาเหตุหรือ กระตุ้นให้เกิดโรคมะเร็ง แถมยังป้องกันมะเร็งบางชนิดได้อีกด้วย อีกทั้งการดื่มกาแฟนั้นปลอดภัยต่อหัวใจของคนเรา ถึงขนาดที่ว่า American Heart Association อนุญาตให้ผู้ป่วยที่พักฟื้นจากหัวใจวายสามารถดื่มกาแฟได้วันละแก้ขณะพัก รักษาตัวอยู่ในห้องผู้ป่วยเฉพาะ อีกทั้งมีการศึกษาที่พบว่า การดื่มกาแฟนั้นช่วยลดความเสี่ยงสำหรับอาการหัวใจวาย รวมทั้งยังมีส่วนในการป้องกันเราได้เล็กน้อยจากโรคเบาหวานบางชนิด นิ่วในถุงน้ำดี และโรคพาร์กินสันอีกด้วย

นอกจากนี้ยังพบว่า กาแฟสามารถช่วยเพิ่มความสามารถในการทำงานของเราด้วย มีการทดลองที่แสดงให้เห็นว่ากาแฟทำให้เรามีความรู้สึกที่สบาย เพิ่มพลังงาน ความกระตือรือร้น รวมทั้งทำให้เกิดแรงจูงใจเพิ่มขึ้น อีกทั้งการใช้ fMRI ในการตรวจสอบสมองเราพบว่า กาแฟจะเข้าไปช่วยกระตุ้นสมองบางส่วนที่เกี่ยวข้องกับความทรงจำระยะสั้น ทำให้เราสามารถมีสมาธิกับงานที่เราทำอยู่ได้ดีขึ้น

อ่านดูข้อมูลต่างๆ ข้างต้นสงสัยท่านที่ไม่ได้ดื่มกาแฟเป็นประจำ คงต้องรีบทำตัวเป็นคนเสพติดกาแฟเสียแล้ว ในขณะที่คนที่ดื่มกาแฟเป็นประจำก็ตีปีกดีใจกันเป็นแถว แต่ก็ต้องระวังนะครับ เนื่องจากในกาแฟมีกาเฟอีนอยู่ไม่น้อย และสำหรับผู้ที่ไม่คุ้นชินกับกาเฟอีนแล้ว อาจจะส่งผลต่อระดับความดันโลหิตและการสูญเสียน้ำได้ และที่สำคัญครับ (สำคัญจริงๆ) ก็คือ ถ้ากาแฟดำจริงๆ แล้ว มีแคลอรีน้อยมาก แถมยังมีสารต้านอนุมูลอิสระอีก แต่ที่ร้ายคือ ส่วนที่เราผสมหรือเติมไปในกาแฟ ไม่ว่าจะเป็นน้ำตาล ครีม วิปครีมต่างๆ นั่นแหละครับคือตัวอันตรายต่อสุขภาพอย่างแท้จริง

แต่ถ้าท่านอ้วนขึ้น ไม่ว่าจะเป็นจากสิ่งใดก็ตามนะครับ ทางหมอจาก Harvard Medical School เขาก็มีข้อแนะนำอีกครับว่า นอกเหนือจากการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ การกินให้น้อยลง การเคลื่อนไหวร่างกายให้มากขึ้นแล้ว ปัจจัยที่สำคัญอีกประการหนึ่งคือ ต้องพูดให้มากขึ้น

ท่านผู้อ่านอย่าเพิ่งงงนะครับว่า การพูดให้มากขึ้นนั้นจะช่วยลดความอ้วนได้อย่างไร (บางท่านอ่านถึงตรงนี้อาจจะดีใจแล้วนะครับ คือดื่มกาแฟก็ดี อีกทั้งพูดมากยังช่วยทำให้ผอมอีก) แต่การพูดในที่นี้ไม่ใช่การพูดเล่น จับกลุ่ม นินทา นะครับ แต่เป็นการพูดคุยกับเพื่อนเรื่องของการลดความอ้วนอย่างสม่ำเสมอ มีงานวิจัยจากนิวซีแลนด์ที่ตีพิมพ์ลงใน Canadian Medical Association Journal ว่า สุภาพสตรีที่มีน้ำหนักเกินที่มีการพบปะพูดคุยในลักษณะฉันเพื่อนกับพยาบาล หรือเพื่อนอย่างสม่ำเสมอเป็นระยะเวลาสั้นๆ จะสามารถทำให้ลดน้ำหนักลงได้ในระยะเวลาสองปีเมื่อเทียบกับผู้หญิงที่เสีย เงินแพงๆ ในการเข้าคอร์สลดน้ำหนักต่างๆ และการพูดคุยนั้นไม่ใช่พูดคุยทางอีเมลหรือทาง Facebook นะครับ แต่ต้องเป็นการพบปะพูดคุยแบบตัวต่อตัวครับ

ในส่วนตัวผมมองว่า การได้พูดคุยฉันเพื่อนไม่ว่าจะเป็นกับเพื่อน หมอ พยาบาล อย่างสม่ำเสมอในเรื่องของการลดน้ำหนักนั้น น่าจะเป็นผลในเชิงจิตวิทยาเสียมากกว่านะครับ เพราะถ้าเราต้องพูดคุยในเรื่องเดียวกันอย่างต่อเนื่องหรือสม่ำเสมอนั้น อาจจะทำให้เราต้องคอยพัฒนาหรือปรับปรุง เพื่อให้การไปพบเจอในครั้งต่อไปมีพัฒนาการหรือความก้าวหน้า

ท่านผู้อ่านก็ลองดูนะครับว่า การดื่มกาแฟนั้นจะดีต่อสุขภาพจริงหรือไม่? ในขณะเดียวกันการพูดคุยกับเพื่อนในเรื่องของการคุมน้ำหนักนั้นจะช่วยทำให้ ท่านลดความอ้วนได้จริงหรือไม่?

http://newsroom.bangkokbiznews.com/comment.php?id=7023&user=pasud

หลากวิธีฟื้นฟูความมั่งคั่งให้กลับคืน

“ความมั่งคั่ง” ที่หลายคนสู้อุตส่าห์สะสมมา อันต้องพังทลายหายไปกับคลื่นสึนามิเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นในรอบนี้ 

พอเริ่มจะลืมตาอ้าปากได้ หลายคนจึงค่อยๆ ส่งเสียงถามไถ่ว่า ถ้าเป็นแบบนี้ เราๆ ท่านๆ จะมีวิธีที่จะ “Rebuild Wealth” ด้วยวิธีไหนได้บ้าง   

พูดง่ายๆ คือ เราจะมีวิธีซ่อมแซมและฟื้นฟูความมั่งคั่งให้กลับคืนมาได้อย่างไรบ้าง เช่น ต้องมาปัดฝุ่นแผนการลงทุนใหม่หรือไม่ ต้องปรับกลยุทธ์การลงทุนใหม่ โดยเฉพาะเงินที่ลงทุนไว้เพื่อใช้ตอนเกษียณต้องปรับเปลี่ยนอย่างไร หรือในแง่มุมของหนี้สินต้องทำอะไรหรือไม่
วิกฤติเศรษฐกิจรอบนี้ พรากความมั่งคั่งไปจากอ้อมอกของใครหลายคน ยิ่งเป็นคนที่ลงทุนในตลาดหุ้นซะเป็นส่วนใหญ่ คุณอาจจะรู้สึกใจหาย ที่จู่ๆ ความมั่งคั่งก็หายวับไปในพริบตา 

แต่ก็ไม่ใช่เรื่องยากจนเกินไปที่ทวงความมั่งคั่งให้กลับคืนมา ถ้ายังจับต้นชนปลายไม่ถูก ว่าจะทวงความมั่งคั่งคืนจากวิธีใดบ้าง ลองมาฟังผู้รู้ทางการเงินเหล่านี้ดู 

 

เรียกคืนจากตลาดหุ้น

“บุญชัย เกียรติธนาวิทย์“ กรรมการผู้จัดการ บลจ.ธนชาต บอกว่า ผลกระทบจากวิกฤติเศรษฐกิจโลกในครั้งนี้ ทำให้นักลงทุนที่ลงทุนในตลาดหุ้นขาดทุนอย่างหนักจากการลงทุนในตลาดทุนทั้งไทยและเทศ ส่วนตลาดประเภทอื่น เช่น ตราสารหนี้ ดูเหมือนจะเสียหายไม่มาก ซึ่งเกี่ยวกับหลักการลงทุนและการ Rebuild wealth ให้กลับมาใหม่นั้น บุญชัยเชื่อว่า ในระยะยาว ตลาดทุนน่าจะมีผลประกอบการที่ดีกว่าตลาดเงิน รวมการลงทุนในตราสารหนี้ พันธบัตร และหุ้นกู้ เพราะฉะนั้น เมื่อเสียหายในช่วงที่ผ่านมา วิธีทวงความมั่งคั่งให้กลับคืนมา ก็น่าจะต้องกลับไปลงทุนในตลาดทุนนั้น

แต่คอนเซปต์หนึ่งที่เห็นในช่วงปีที่ผ่านมา ทั้งก่อนและหลังวิกฤติก็คือ เราไม่สามารถซื้อหรือขายในราคาที่ดีที่สุดได้เสมอไป ซึ่งถ้าเราไม่ต้องรีบใช้เงินที่ลงทุน มีเงินเย็นเอาไว้ลงทุนแบบสม่ำเสมอ นั่นจะเป็นทางออกในการ Rebuild wealth ที่ดีที่สุดทางหนึ่ง 

“ผมขอยกตัวอย่าง จากการที่ผมลงทุนในกองทุนรวมเพื่อการเลี้ยงชีพ (RMF) และกองทุนหุ้นระยะยาว (LTF) แบบสม่ำเสมอทุกเดือน มาหลายปีแล้ว แน่นอนผมย่อมถูกผลกระทบจากวิกฤติและตลาดหุ้นในปีที่ผ่านมาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่ในระหว่างทางผมก็ไม่ได้เลิกการลงทุนแบบสม่ำเสมอนี้ไปเลย ซึ่งทำให้ผมมีหุ้นในต้นทุนที่ถูกถัวเฉลี่ยมาตลอดทาง เชื่อไหมครับ ปัจจุบันกองทุน LTF และ RMF ที่ลงทุนในกองทุนหุ้นที่ผมถืออยู่ไม่ขาดทุนแล้ว ทั้งๆ ที่ SET index ยังกลับไปไม่ถึง peak ในอดีตเลย” 

“วนา พูนผล” ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บลจ.ยูโอบี เสริมว่าเราผ่านจุดต่ำสุดของวงจรเศรษฐกิจมาแล้ว ซึ่งสภาพทุกอย่างเริ่มดีขึ้นเป็นลำดับ ฉะนั้นช่วงนี้น่าจะลงทุนในตลาดหุ้น เพื่อเรียกคืนความมั่งคั่งให้หายไปจากการลงทุนในหุ้น ส่วนจะลงทุนมากน้อยแค่ไหนก็เป็นเรื่องของแต่ละคน เพราะแต่ละคนรับความเสี่ยงได้ไม่เท่ากัน 

“อีกอย่างหนึ่ง ที่เราจะเรียกคืนได้คือการลงทุนในพวกตราสารหนี้ ที่บางช่วง บางอายุ ผลตอบก็ถูกปรับขึ้นมาจนสูง แถมยังเป็นการลงทุนที่ปลอดภัยด้วย”

 

ลงทุนสม่ำเสมอช่วยทวงคืนอัตโนมัติ

บุญชัยบอกอีกว่า เรื่องของหลักการลงทุนแบบสม่ำเสมอนั้น มีการพูดถึงหลายครั้ง และพูดกันมานานหลายปีแล้ว แต่เชื่อไหมว่า มีผู้ลงทุนเพียงน้อยรายเท่านั้นที่จะทำเช่นนั้น บางคนเห็นว่า ลงทุนไปเยอะ จะซื้อถัวทำไม เดี๋ยวก็ลงต่อไปอีกยิ่งขาดทุน แต่จนแล้วจนรอดก็ไม่ได้ซื้อเสียทีเพราะไม่รู้ว่า จะเริ่มซื้อตอนไหนจึงจะดี พอตลาดกลับขึ้นมาใหม่ก็ไม่ได้ลงทุนซื้ออะไรเลย เพราะมัวแต่รอ 

“ผมเคยอ่านเจอข้อมูลหนึ่งของต่างประเทศ ได้ข้อสังเกตโดยอาศัยสถิติในอดีตจากตลาดหุ้นอเมริกาว่า จากข้อมูลในอดีตที่รวบรวมจากการดำเนินงานของตลาดหุ้น ในช่วงประมาณ 40 ปีที่ผ่านมา พบว่าช่วงที่ตลาดหุ้นให้ผลตอบแทนที่ดีมีไม่มากนัก (small package) จากข้อมูลในอดีตที่เก็บรวบรวมกว่า 450 เดือน มีเพียง 48 เดือน ที่ตลาดหุ้นให้ผลตอบแทนที่ดีมากๆ ซึ่งจากภาพประกอบ เป็นการแสดงผลตอบแทนของ MSCI World Index สำหรับระยะเวลาประมาณ 38 ปี คือ ตั้งแต่ 1970-2007 

จะพบว่า ผลตอบแทนต่อเดือนโดยเฉลี่ยหากพิจารณาสำหรับระยะเวลาทั้งหมด 456 เดือน อยู่ที่เดือนละเพียง 0.90% แต่หากพิจารณาเฉพาะช่วงที่ MSCI World Index ให้ผลตอบแทนที่ดีที่สุดจำนวน 48 เดือน ผลตอบแทนต่อเดือนโดยเฉลี่ยจะเท่ากับ 7.63% ส่วนที่เหลืออีก  408 เดือน ให้ผลตอบแทนต่อเดือนโดยเฉลี่ยเพียง 0.08% เท่านั้น” 

จากข้อมูลในอดีตเหล่านี้ เนื่องจากจำนวนช่วงเวลาที่ตลาดให้ผลตอบแทนดีมากๆ มีไม่มากนัก เช่นในตัวอย่างมีเพียง 48 เดือน จาก 456 เดือน ดังนั้น หากไม่ลงทุนต่อเนื่องไป (stay invested) จึงมีโอกาสที่เราจะพลาดจังหวะที่จะได้ลงทุนในช่วงที่ตลาดให้ผลตอบแทนดีๆ 

“เห็นไหมว่า ถ้าเรามัวแต่รอและคิดว่า เราจะซื้อหุ้นในราคาที่ถูกที่สุด และขายในราคาที่แพงที่สุด  เราอาจจะไม่สามารถ Rebuild wealth ของเรากลับมาได้เร็วอย่างที่คิด” 

บุญชัยยังบอกว่า ตลาดการเงินในปัจจุบัน ทั้งตลาดเงินและตลาดทุนค่อนข้างเห็นภาพชัดเจนว่า ผลตอบแทนในสินทรัพย์ไม่เสี่ยง ต่ำติดดินเหลือเกิน  ในขณะที่ผลตอบแทนในสินทรัพย์เสี่ยงทุกประเภท มีโอกาสได้ผลตอบแทนที่ดีกว่ามากบ้างน้อยบ้างตามแต่ประเภทสินทรัพย์นั้นๆ  ถ้าผู้ลงทุนยังไม่รีบต้องใช้เงินภายในปีสองปีนี้ ก็ยังคงแนะนำตามมุมมองแรก คือ

 

ลงทุนต่อเนื่องอย่างสม่ำเสมอ

แต่ถ้าคุณต้องมีความจำเป็นต้องใช้เงิน โอกาส Rebuild wealth กลับมาในระยะสั้นคงเป็นเรื่องที่ยากลำบากพอสมควร หรือถ้าคุณจะลงทุนก็ต้องมั่นใจว่า มีความเร็วและมีความพอ ในการลงทุนนั้น 

ในสถานการณ์ที่เศรษฐกิจโลกจะฟื้นตัวหรือไม่ และอย่างไร ยังคงเป็นคำถามที่ยังต้องหาคำตอบอีกมาก แม้ว่าในช่วงที่ผ่านมาตลาดทุนจะฟื้นตัวอย่างรวดเร็ว แต่ก็มีผู้ตั้งข้อสังเกตเยอะว่า ฟื้นแบบของแท้หรือของเทียม ดังนั้น หากผู้ลงทุนผลีผลามโดยไม่พิจารณาอย่างละเอียด หรือลงทุนโดยไม่ระมัดระวัง ก็อาจจะเจ็บตัวซ้ำสอง ได้ เมื่อคิดจะลงทุนเพื่อหวังจะ Rebuild wealth อย่างรวดเร็วในสภาพตลาดเช่นปัจจุบัน จึงจำเป็นที่จะต้องทบทวนในหลายๆ ปัจจัย และระมัดระวัง หรืออาจจะใช้วิธีการลงทุนแบบทยอยๆ ค่อยเป็นค่อยไป เพื่อลดผลกระทบหาก จังหวะการลงทุนไม่ถูกต้องไปทุกครั้ง

 

สร้างความมั่นคงจากภายในก่อน

“ดร.สมจินต์ ศรไพศาล” กรรมการผู้จัดการ บลจ.วรรณ ให้แง่คิดถึงการฟื้นฟูความมั่งคั่ง ว่าเวลาที่ทรัพย์สินของเราด้อยค่าลงอย่างรวดเร็ว สิ่งที่ตามมาอย่างเป็นธรรมชาติ คือ ความอึดอัดหนักใจ ท้อแท้ใจ ขาดกำลังใจ เขากำลังจะบอกว่า สำหรับหลายๆ คน การสูญเสียความมั่งคั่งภายนอกทำให้เราพลอยสูญเสียความมั่นคงภายในไปด้วย 

ในความเห็นของ ดร.สมจินต์ ก่อนที่จะสร้างความมั่งคั่งกลับมาใหม่ เราต้องรักษาความมั่นคงจากภายในให้ได้เสียก่อน เขาชอบหลักคิดที่สำคัญของอาจารย์เปาโล ว่าสิ่งที่สำคัญที่สุดมีอยู่สามอย่าง คือ ความเชื่อ ความหวัง และความรัก 

“เราต้องเริ่มต้นด้วยความเชื่อที่ถูกต้องว่า การก้าวไปของชีวิต อาจไม่แตกต่างจากการปีนเขา หากเราจะปีนเทือกเขาสูงซึ่งประกอบด้วยภูเขาหลายๆ ลูกต่อเนื่องกัน ลองนึกภาพดู  เวลาเราต้องไต่ขึ้นยอดเขาลูกแรก แล้วก็ต้องลงมาสู่ช่วงหุบเหวเพื่อที่จะไต่ขึ้นเขาลูกต่อไปที่สูงขึ้นอีกครั้งหนึ่ง สิ่งที่เราได้มาจากการปีนเขาลูกก่อน ก็คือ ประสบการณ์ที่มากขึ้น แข็งแกร่งขึ้น พร้อมขึ้นในการปีนเขาลูกต่อไปที่ท้าทายขึ้นตรงหน้า นอกจากนี้ บ่อยครั้งที่เราจะพบว่า ในช่วงหุบเหวนี้เองที่เราจะได้พบกับแหล่งน้ำ แหล่งอาหารที่เราจะได้ใช้ต่อไปในการเดินทางสูงขึ้นต่อไป” 

สำหรับเศรษฐกิจก็เช่นกัน ซึ่งมีช่วงเศรษฐกิจที่ขยายตัวเหมือนดังช่วงขาขึ้นสู่ยอดเขา และก็มีเศรษฐกิจขาลงที่ให้ความรู้สึกตกต่ำเหมือนปีนลงเขา  ท่าทีที่เราควรจะมีต่อความตกต่ำของเศรษฐกิจ รวมถึงมูลค่าหุ้นที่ตกต่ำไปด้วย คือ การมองหาโอกาสที่มาพร้อมวิกฤตินั้น สิ่งที่เกิดขึ้นเสมอหลังช่วงวิกฤติผ่านไป ก็คือ มีกลุ่มคนที่มีความมั่งคั่งเพิ่มขึ้น เพราะพวกเขาได้โอกาสอันดีในการซื้อของถูกในช่วงเวลาดังกล่าว 

โดยสรุป ความเชื่อหรือความคิดเห็นที่สำคัญก็คือ การมองการขึ้นลงของเศรษฐกิจเป็นเรื่องธรรมชาติ เปิดใจมองข้อเท็จจริง แล้วเล็งหาโอกาสที่แฝงมาด้วย 

เรื่องต่อไปก็คือ ความหวัง เมื่อเรามีความเชื่อที่ถูกต้องแล้ว พยายามมองดูสถานการณ์อย่างสร้างสรรค์ ดร.สมจินต์มั่นใจว่าเราจะเกิดความหวังเกิดกำลังใจ ถ้ายังไม่เกิดกำลังใจ ลองเงยหน้ามองนกในอากาศ พวกมันไม่มียุ้งฉาง ไม่มีตู้เย็น แต่พระเจ้าก็ยังเลี้ยงดูนกเหล่านั้นไว้ได้อย่างดี สำหรับคนเรา โดยเฉพาะอย่างยิ่งคนไทย เขาเชื่อว่าพวกเราโชคดี ที่เรามีค่าครองชีพที่ไม่สูงเกินไป พวกเราอยู่ได้อย่างดี โดยไม่ต้องใช้เงินมากนัก เรามีอาหารไทยแสนอร่อย ไม่ว่าจะเป็นข้าวไข่เจียว แกงเขียวหวาน ข้าวเหนียวหมูปิ้งและอีกสารพัดอาหารไทยที่แสนจะมีเสน่ห์ให้เราทานได้ในราคาไม่แพง 

อีกสิ่งหนึ่งที่เราอาจนึกถึงได้ในเชิงโอกาสยามวิกฤติ คือ การแสวงหาความรู้เพิ่มเติม การลงเรียนหรือสัมมนาในวิชาความรู้ใหม่ๆ การเข้าห้องสมุดเพื่อหาหนังสือดีๆ อ่าน ซึ่งสถาบัน TSI และห้องสมุดมารวยของตลาดหลักทรัพย์ก็น่าจะเป็นแหล่งความรู้ที่น่าสนใจในเวลานี้ การสร้างความมั่งคั่งรอบใหม่ด้วยความรู้ที่แน่นขึ้นย่อมจะมีความมั่นคงกว่า 

มาถึงเรื่องสุดท้ายก็ คือ ความรัก เวลาที่ภาพลบทางเศรษฐกิจรุมเร้าเรานั้น บ่อยครั้งที่ความเครียด ความกดดันทำให้ความสัมพันธ์ในครอบครัวสูญเสียไปด้วย ท่าทีที่ควรหลีกเลี่ยงที่สุด คือ การโทษความผิดไปยังคนอื่น เพราะจะทำให้เกิดความร้าวฉาน ความท้อแท้ใจมากยิ่งขึ้น ในทางกลับกัน การมองกันด้วยสายตาแห่งรัก เห็นอกเห็นใจกัน ให้กำลังใจกันและกัน พร้อมร่วมแรงร่วมใจกันก่อร่างสร้างสมบัติขึ้นใหม่ จะเป็นสิ่งที่มีค่าที่สุดในเวลาอย่างนี้ 

“ผมมีความเชื่อว่าพลังแห่งความรัก คือหลังที่สำคัญที่สุด หากเมื่อภรรยาเห็นใจสามีที่มีความกดดันในเรื่องการงาน แสดงความเข้าใจในภาวะที่ยากลำบาก สามารถมองตาสามีและบอกได้ว่า ไม่เป็นไร ข้าวไข่เจียวร้อนๆ ที่ทานกันพร้อมหน้าพร้อมตาในครอบครัวนำพาสันติสุขมาให้ได้ไม่น้อยไปกว่าการทานข้าวในภัตตาคารแพงๆ สามีก็จะลดความกดดัน และพร้อมขึ้นที่จะสื่อสารถึงสถานการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างตรงไปตรงมา และครอบครัวย่อมจะสามารถปรึกษาหารือเพื่อสร้างความพยายาม ความหวังที่ยังคงมีต่อไปได้ ครอบครัวควรยินดีที่จะต้องเสียสมบัติบางอย่างเพื่อจัดการกับภาระหนี้สิน การมีความเชื่อตรงกันว่า สมบัติที่มีค่าที่สุด ไม่ใช่บ้าน ไม่ใช่รถ ไม่ใช่หุ้น 

แต่คือความรักความผูกพันกันของทุกคนในครอบครัว ผมเชื่อว่า ภาพแห่งความรักความเข้าใจ ความทุ่มเทพยายามร่วมกันในยามยากมักจะเป็นยาวิเศษ และจะเป็นสิ่งที่ครอบครัวได้พูดถึงด้วยความตื้นตันใจในอนาคต และพลังแห่งความรักนี้แหละจะนำพาทั้งโอกาส ทั้งพละกำลังที่จะก่อร่างสร้างสมบัติขึ้นมาใหม่อย่างเป็นอัศจรรย์” 

อีกมุมหนึ่งในเรื่องความรัก คือมุมทางด้านธุรกิจ ในเวลาที่ความยากลำบากมาเยือนเช่นนี้ ลูกค้า ลูกน้อง ตลอดจนซัพพลายเออร์ต่างๆ ก็มักจะต้องเผชิญกับปัญหาอันยากลำบากนี้เช่นกัน การมองเขาเหล่านั้นด้วยสายตาแห่งรักที่เข้าอกเข้าใจ การรับฟังปัญหา การพยายามช่วยผ่อนหนักเป็นเบาให้กันได้ จะเป็นโอกาสอันดีในการสร้างรากฐานแห่งความสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นต่อไปในอนาคต เขาเชื่อว่า คำถามทำนองว่า ลูกค้ากำลังมีปัญหาอะไรอยู่ เราจะช่วยลูกค้าเหล่านั้นแก้ปัญหาเหล่านั้นได้อย่างไร จะเป็นคำถามที่นำไปสู่โอกาสทางธุรกิจและการสร้างความมั่งคั่งกลับมาใหม่ได้เสมอ 

“เมื่อคุณมีความเชื่อที่ถูกต้อง มีความหวังที่ดี และมีความตั้งใจในการทำหน้าที่ในการงานและในครอบครัวด้วยความรัก  คุณย่อมได้สร้างความมั่นคงภายในให้เกิดขึ้น มีสันติสุขตามมา รวมทั้งโอกาสแห่งการสร้างความมั่งคั่งด้วย ส่วนเรื่องการลงทุนภายนอกนั้น ก็ขอให้ยึดหลักจัดทัพลงทุนที่มีการกระจายความเสี่ยงอย่างเหมาะสม ส่วนในการตัดสินใจลงทุนนั้นให้ยึดหลักของการมองไกลและมีความรอบคอบ อย่าปล่อยให้ความโลภและความกลัวเป็นผู้นำการตัดสินใจของเราอีกต่อไป” 

ความมั่งคั่งของแต่ละคน หายไปไม่เท่ากัน เพราะความมั่งคั่งของแต่ละคนมีไม่เท่ากัน  บางคนมีแค่หยิบมือเดียว บางคนมีกองโต วิธีการจะทวงคืนย่อมแตกต่างกัน ทีนี้ก็ขึ้นอยู่กับตัวคุณเองว่าจะลงมือฟื้นฟูความมั่งคั่งของตัวเองอย่างไรดี

ทำไมถึงแตกแยกและพูดกันไม่รู้เรื่อง

โดย ขวัญสรวง อติโพธิ

ทำไมถึงแตกแยกและพูดกันไม่รู้เรื่อง

เสื้อแดงเหิมเกริมชง 24 มิ.ย.วันชาติ…เสนอ “กก.สมานฉันท์” 7 ปม เลิกยุบพรรค-ไม่ตัดสิทธิหน.-กก.บริหาร…สงครามศาสนา! ครม.ใต้ถกเครียดผวาลามหนัก “ป๊อก”ซัดส.ส.ป้ายสี…

ด่าคนกรุงโง่เง่า “ปลอด”ซัดพวกเลือก ปชป…ตีกลับตั้งสภาปฏิรูปการเมืองให้เพิ่มข้อเสนอ ปัญหาให้ชัด…อ้างชาวบ้านยังรัก”ทักษิณ” “พท.”ฮึกเหิม ชนะขาดเลือกตั้งสกลนคร…

ลองเรียบเรียงถ้อยคำทำนองพาดหัวข่าวเรื่องราวด้านสังคมและการเมืองในบ้านเมืองของเราให้ไหลออกมาเป็นฝูง แล้วถอยออกมาถอนหายใจมองห่างๆ ท่านผู้อ่านคงรู้สึกได้ว่าบ้านนี้เมืองนี้กำลังมีปัญหาเรื่องบรรทัดฐานการถือผิดถือถูกร่วมกัน มิหนำซ้ำยังถูกซ้ำเติมคุกคามด้วยสภาพการอยู่ร่วมกันเป็นสังคมที่เกาะกันไม่ติด แตกแยกกันไปหมด

บ้านเมืองเรากำลังพูดกันไม่รู้เรื่องเห็นพ้องกันไม่เป็น ดูท่าจะเดินเข้าไปหาความแตกแยกและความล้มเหลวของรัฐและการอยู่ร่วมกันในระบอบประชาธิปไตย

ในแง่งานความคิดด้านสังคมและการเมือง ควรหรือไม่ที่จะมาร่วมกันคิดดูสักตั้งว่า ความถูกผิดในสังคมและการยึดโยงอยู่ร่วมกันได้ในสังคมใหญ่นั้นมันคืออะไร มีหลักมีแนวอะไรให้คิดให้ยึดถือ ได้หลักแล้วจึงเอามามองมาจับปัญหาของสังคมเราอีกทีหนึ่ง

ตัวตนเดี่ยวและตัวตนหมู่เหล่า

MARTIN HUERLIMANN (มาร์ติน ฮัวร์ลิมานน์) ตากล้องชาวสวิสเก็บภาพในชีวิต

ประจำวันคนบางกอกไว้มากมายเมื่อห้าสิบกว่าปีมาแล้ว ภาพที่ยกมาเห็นเป็นชุมชนตลาดค้าขายริมคลองทางฝั่งธนฯ มีทางเดินกึ่งระเบียงวิ่งใต้ชายคาหน้าห้องแถวร้านค้า ขณะเดียวกันก็ลดหลั่นเป็นคั่นเป็นบันไดเพื่อเชื่อมโยงติดต่อกับการค้าขายในลำคลอง

ผ่านเลนส์ของฮัวร์ลิมานน์จะเห็นเรือหกเจ็ดลำและคนร่วมสิบสี่คนกำลังดำเนินชีวิตร่วมกัน มีทั้งบนฝั่งและในน้ำ มีทั้งเด็กทั้งผู้ใหญ่ ต่างค้าขายพูดจาเล็งแลซึ่งกันและกันอย่างมีชีวิตชีวา การสื่อสารและการใช้ภาษากำลังดำเนินไปอย่างเข้มข้นในบริบทของวิถีชีวิตไทยๆ ในกลุ่มสังคมชุมชนตลาดริมน้ำแห่งนี้

จากมุมมองของ JUERGEN HABERMAS (ยัวร์กเก้น ฮาเบอร์มาส) บรมครูนักคิดชาวเยอรมันอาจระบุได้ว่า คนทั้งกลุ่มนี้กำลังช่วยกันสร้างการรับรู้โลกของสังคม ซึ่งต้องรับรู้ร่วมกันกับผู้อื่น เพราะต้องผ่านภาษาที่เป็นสมบัติร่วมกันของสังคม ต้องผ่านการเรียนรู้การใช้ภาษาในการสื่อสาร ความหมาย ความตั้งใจกับผู้อื่น ต้องการตกลงหรือกระทำร่วมกับผู้อื่น

ในภาพจะเห็นเด็กๆ สี่คนกำลังเข้ามาร่วมวงเป็นส่วนหนึ่งกับกิจกรรมในชีวิตประจำวันตรงนี้ พวกเด็กๆ กำลังซึมซับและเรียนรู้ที่จะเป็นคนไทยและเป็นชาวชุมชนโดยไม่รู้ตัว

ฮาเบอร์มาสฟันธงว่า ชีวิตอย่างที่เห็นในภาพนั้นกำลังแอบสร้างอัตลักษณ์ขึ้นสองส่วน คือ อัตลักษณ์ความเป็นตัวเองซึ่งต่างไปจากคนอื่นกับอัตลักษณ์ร่วม (COLLECTIVE IDENTITY) ซึ่งเหมือนๆ กับคนอื่น กล่าวให้ลึกขึ้นไปอีกก็คือการก่อรูปของอัตลักษณ์บุคคลและอัตลักษณ์กลุ่มนั้นต้องทำโดยผ่านกระบวนการเข้าคลุกคลีจนยอมรับซึ่งกันและกัน (MUTUAL RECOGNITION) ระหว่างสมาชิกภายในกลุ่มพร้อมๆ กับยอมรับความเหมือนๆ กันภายในกลุ่ม

ขยายความตามฮาเบอร์มาส ชาวบ้านในย่านตลาดริมคลองนี้ สมัยนั้นคงจะมีตัวตนกันแตกต่างหลากหลายเป็นที่ยอมรับซึ่งกันและกัน ขณะเดียวกันต่างก็ถือตนว่าเป็นชาวคลองนี้ เป็นชาวคลองที่ถือว่ามีตัวตนแตกต่างจากคลองบางย่านอื่นๆ

สังคมที่มีภาวะการคล้องจองกันไปกันได้ทั้งตัวตนคนเดี่ยวอันแตกต่างหลากหลายกับตัวตนหมู่เหล่าอย่างนี้ถือเป็นคุณสมบัติทางสังคมอันประเสริฐ มีคุณภาพคือความสามัคคีและความสมานฉันท์อันไม่ต้องตีฆ้องร้องป่าว ทั้งมีวุฒิภาวะในเชิงประชาธิปไตยที่จะร่วมกันกำหนดอนาคตทั้งของตนเองและของบ้านเมืองร่วมกัน

ต้องเห็นพ้องร่วมกันทั้งตัวบุคคลและกลุ่มสังคม

อัตลักษณ์หรือตัวตนมิได้มีไว้เฉยๆ เพราะตัวตนนี้ในที่สุดก็ต้องเป็นนาย (SUBJECT) ตัวเอง ต้องทำการตัดสินใจหรือมีอัตวินิจฉัย (AUTONOMY) เป็นของตัวด้วย คำถามจึงเกิดขึ้นว่าแล้วการตัดสินใจของกลุ่มบุคคล ไล่ไปตั้งแต่ ชุมชน ท้องถิ่น หรือกระทั่งประเทศชาติเกิดขึ้นได้อย่างไร

สังคมมีทั้งตัวตนเดี่ยวและตัวตนหมู่ การเป็นนายเหนือการกระทำของตนเอง ด้วยการตัดสินใจใดๆ จึงต้องมีทั้งการตกลงเห็นพ้องกันได้ทั้งตัวตนเดี่ยวและตัวหมู่เหล่าไปพร้อมๆ กัน สภาพเช่นนี้อาจารย์ ธีรยุทธ บุญมี เรียกเป็นคำไทยแกมคำบาลีว่าเป็นกระบวนการอธิการและอธิการภวะร่วม (SUBJECTIVITY-INTERSUBJECTIVITY) ของสมาชิกในสังคม

สภาพที่มีชื่อน่าเวียนหัวนี้แท้จริงมีความสำคัญเพราะจะเป็นเครื่องยืนยันพิสูจน์ถึงความชอบธรรมและจริงแท้ต่างๆ ของการตัดสินใจใดๆ ในสังคม

ยกตัวอย่าง ที่เคยเข้าใจว่าประชาธิปไตยคือระบอบตัวแทนซึ่งได้ความชอบธรรมมาจากการใช้สิทธิของบุคคล ซึ่งสิทธินี้คล้ายๆ ว่ามีอยู่จริงและมีมาก่อนแล้ว แต่ในสายตาของฮาเบอร์มาส สิทธิไม่ใช่มาจากกฎธรรมชาติหรืออยู่ดีๆ ก็อยู่ติดตัวเป็นของมนุษย์ แต่สิทธิมาจากความจำเป็นในการติดต่อสื่อสารและอยู่ร่วมกันของผู้คนในสังคม เข้าลักษณะเป็นการปฏิบัติการร่วมและความสัมพันธ์ร่วมของบุคคลและกลุ่มสังคมที่ต้องร่วมกันบัญญัติขึ้นมาให้ปรากฏ

มองกันอย่างนี้ การต้องเกิดจากกระบวนการสื่อสารแลกเปลี่ยนหรือวาทกรรมของมนุษย์ บวกกับการต้องเข้าลักษณะเป็นการตกลงร่วมกันได้ทั้งบุคคลและกลุ่มสังคมไปพร้อมกัน คือข้อแม้สำคัญของสภาพการตกลงเห็นพ้องต้องกันในสังคมที่แท้จริง

ข้อแม้ทั้งคู่จะเปลี่ยนภาพประชาธิปไตยที่ถูกยึดตรึงขึงแน่นในระบบตัวแทนในรัฐสภาไปเป็นระบอบการเมืองของการสื่อสาร (DISCURSIVE DEMOCRACY) ที่มีชีวิตชีวาไม่หยุดนิ่ง ความชอบธรรมต่างๆ ก็จะได้มาจากกระบวนการสนทนาสื่อสารแลกเปลี่ยน สิทธิต่างๆ อยู่ดีๆ จะมาเกิดก็ไม่ได้เพราะต้องมีพื้นฐานจากกระบวนการสนทนาสื่อสารและเคลื่อนไหวเห็นพ้องร่วมกันทั้งบุคคลและกลุ่มสังคม แม้กระทั่งกระบวนการทางกฎหมายก็เป็นกระบวนการสื่อสารสนทนา ไม่ใช่เป็นการใช้สิทธิของบุคคลในฐานะเป็นผู้ตรากฎหมายอีกต่อไป

จากหลักการเรื่องอัตลักษณ์และหลักการการเห็นพ้องต้องกันของสังคมที่กล่าวผ่านมาแล้ว ต่อนี้ไปจะขอนำมาใช้วิเคราะห์สภาพบ้านเมืองของเราในปัจจุบัน

การสร้างสมานฉันท์ที่เลื่อนลอย

ดังที่ได้กล่าวมาแล้วว่าความสมานฉันท์เป็นคุณภาพที่จะออกมาเองจากสังคมที่มีคุณสมบัติของการมีตัวตนหรืออัตลักษณ์ในสองลักษณะพร้อมๆ กัน คือ การเข้าใจและยอมรับความแตกต่างซึ่งกันและกันของตัวตนของบรรดาสมาชิกในสังคม ขณะเดียวกันก็มีโอกาสเรียนรู้ร่วมกันและตระหนักยอมรับร่วมกันถึงความเหมือนกันภายในกลุ่มด้วย

ที่สำคัญยิ่งไปกว่านั้นการมีทั้งอัตลักษณ์เดี่ยวและอัตลักษณ์ร่วมนั้นจะแกล้งมี แกล้งเป็น หรือจงใจจะสร้างขึ้นก็ไม่ได้ ทั้งนี้เพราะต้องเกิดจากโอกาสการมีและใช้ชีวิตคลุกคลีร่วมกันอย่างเป็นธรรมดา เกิดการสื่อสารและรับรู้โลกของสังคมร่วมกันอย่างแท้จริง จนเกิดกระบวนการสร้างปั้นแต่งและยอมรับอัตลักษณ์นั้นขึ้นมาเองในใจ

มองในแง่นี้ปัญหาของการมีตัวตนชาติของเราที่อ่อนแอและแตกแยกอยู่ในทุกวันนี้ จนเกิดความแตกต่างขัดแย้งทั้งในเชิงพื้นที่ เชิงศาสนาและวัฒนธรรม ตลอดจนเชิงการเมืองและผลประโยชน์นั้น ล้วนมีปัญหารากโคนอยู่ที่บรรดาความแตกต่างหลากหลายของชุมชน และของท้องถิ่นไทยของเรานั้นไม่เคยมีวิถีชีวิตธรรมดาที่เปิดโอกาสให้เกิดการสื่อสารพบปะคบหาจนเกิดการรู้จักและยอมรับซึ่งกันและกันว่ามีความแตกต่างระหว่างกันและพบว่ามีความเหมือนร่วมกันในการอยู่ร่วมกันเป็นชาติเป็นประเทศกันเลย

การรวมศูนย์ของรัฐและชาติไทยที่กรุงเทพฯกับทรรศนะและวิธีคิดอำนาจนิยมโดยมองเห็นว่าเป็นบ่อเกิดของความมั่นคงนั้น ในที่สุดกลับจะต้องพบว่าในระยะยาวกลับเป็นต้นเหตุของความไม่มั่นคงไปเสียแล้ว

นี่ยังไม่ได้พูดถึงรูปแบบเศรษฐกิจที่มุ่งทำมาหากินบนความได้เปรียบกับโลกภายนอก และละเลยการสร้างภูมิภาคเศรษฐกิจที่แตกต่างหลากหลายและมีความสามารถในการแข่งขันภายในประเทศ ละเลยการสร้างโอกาสชีวิตที่คนท้องถิ่นจะมีโอกาสเป็นนายของตัวเองได้

ความยากจนทางเศรษฐกิจและความจนยากของโอกาสชีวิตเช่นนี้ไม่ต้องสงสัยเลยว่าคือโอกาสและอาหารของระบบอุปถัมภ์ที่เข้าครอบงำซ้ำเติมให้สำนึกตัวตนความเป็นชาติไทยร่วมกันย่ำแย่หนักเข้าไปอีก

คณะกรรมการสมานฉันท์ระดับชาติที่กำลังร่วมกันค้นหาประดิษฐ์กลยุทธ์การสร้างความสมานฉันท์ให้กลับคืนมา จึงเป็นคณะบุคคลที่จะน่าสงสารและหลงทางสะเปะสะปะเป็นอย่างมากถ้าไม่ตั้งหลักคิดให้ลึกซึ้งตรงเป้า และรู้กระจ่างในปัญหาสาเหตุรากโคน

ล่าสุดมานี้ทราบข่าวว่ามีสมาชิกบางกลุ่มคิดอ่านให้หาทางเขียนกฎหมายบังคับให้เกิดความสมานฉันท์กันเสียแล้ว เรียกว่าจะเอาตัวหนังสือบังคับให้มีคุณภาพกันเสียเลยแทนที่จะไปใส่ใจแก้ไขกันที่คุณสมบัติสังคมที่กำลังเป็นปัญหา

นิสัยมุ่งแต่จะเขียนกฎหมายและตั้งองค์กร

ฮาเบอร์มาสเป็นนักคิดนักวิชาการที่เชื่อมั่นในการเดินทางของปัญญาและเหตุผลของมนุษยชาติ เขาเชื่อและเขาเห็นว่าถูกผิด จริยธรรม คุณธรรมนั้นมนุษย์ร่วมกันพัฒนาขึ้นมาเองจากความจำเป็นที่ต้องดำเนินชีวิตร่วมกัน สื่อสารสร้างความเข้าใจกัน แล้วจึงนำมาบัญญัติสถาปนาตั้งมั่น (INSTITUTIONALIZATION) ให้เป็นกฎหมายของสังคม การมีกฎหมายจึงเกิดภายหลังที่สังคมมีความเป็นสังคมที่ถือถูกเห็นผิดขึ้นมาเสียก่อน

หนักขึ้นไปกว่านั้น ฮาเบอร์มาสยังลงรายละเอียดระบุว่า การจะตกลงใจอะไรร่วมกันนั้นต้องเป็นกระบวนการเห็นพ้องต้องกันของทั้งบุคคลและกลุ่มบุคคล จะเป็นอื่นไปไม่ได้

มองอย่างนี้ฟันธงกันได้เลยว่าประเทศไทยเรามีรัฐมีองค์กรและสถาบันที่เที่ยวยกร่างรัฐธรรมนูญและเขียนกฎหมายโดยหลุดลอยห่างไกลจากการสื่อสารแลกเปลี่ยนของประชาชนในชีวิตปกติ ไม่มีบรรทัดฐานความถูกผิดในสังคมที่รองรับอยู่ก่อนแล้วมากมายเต็มไปหมด เป็นการมีกฎหมายเพื่อบังคับให้สังคมเป็นอย่างน่าเศร้า

ขณะเดียวกันก็เมื่อเห็นปัญหาเห็นความจำเป็นต้องแก้ไขอะไรก็ชอบก่อตั้งองค์กรตั้งสถาบัน เพื่อทำหน้าที่สร้างคุณภาพความดีต่างๆ ตามที่คิดหวังไปเอง โดยที่ตัวสังคมเองยังไม่มีคุณสมบัติซึ่งต้องเกิดจากการเรียนรู้และเห็นพ้องต้องกันอย่างลึกซึ้งและครอบคลุมเสียก่อน สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ผู้ตรวจการรัฐสภา สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ ทีวีไทยทีวีสาธารณะ ฯลฯ ใช่ทั้งนั้น เขียนไล่ได้อีกเป็นกะตั้ก

การตั้งให้มีโดยสังคมยังไม่เป็นจึงเที่ยวเกิดซ้ำรอยกับการมีกฎหมายเพื่อบังคับให้สังคมเป็นอีกชั้นหนึ่ง ทั้งนี้ยังไม่พูดถึงว่าการใช้กฎหมายและการตั้งสถาบันองค์กรเหล่านี้นอกจากจะไม่ได้ผลไม่เข้าเป้าเพราะผิดวิสัยสังคมแล้ว ยังกลายเป็นเครื่องมือของการแสวงหาผลประโยชน์และอำนาจ

รวมทั้งเล่นพรรคเล่นพวกกัดขาเลื่อยเก้าอี้กันอย่างน่าสังเวชใจ

ส่งท้าย

บทความนี้ชื่อว่า “ทำไมถึงแตกแยกและพูดกันไม่รู้เรื่อง” เรียบเรียงขึ้นมาเพราะต้องการจะชวนท่านผู้อ่านคิดไปให้ลึกที่สุดว่า ชะรอยสังคมเราคงมีปัญหาที่สั่งสมมาจากกระบวนการเปลี่ยนแปลงพัฒนาตัวในอดีตของเราเอง เป็นปัญหาทางสังคม การเมือง และวัฒนธรรม ที่ทำให้เราไม่อาจสร้างความเป็นตัวตนของท้องถิ่นและประเทศชาติที่ผูกพันกันเข้มแข็ง ไม่อาจสร้างหรือเป็นนิติรัฐที่มีกฎหมายเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับคุณค่าในใจในอุปนิสัยของประชาชน

ผลของมันสั่งสมและกำลังปะทุให้เห็นเป็นความแตกแยกและพูดกันไม่รู้เรื่องของสังคมในทุกวันนี้

http://www.matichon.co.th/matichon/view_news.php?newsid=01act01300652&sectionid=0130&day=2009-06-30

เปิดผลศึกษาจำนำข้าว ชาวนายากจนไม่ได้ประโยชน์

เปิดผลศึกษา ทีดีอาร์ไอ ระบุโครงการรับจำนำข้าว ผลประโยชน์ตกกับชาวนาเพียง 40.2% หน่ำซ้ำชาวนาในส่วนที่ยากจนที่สุดในภาคอีสานยังเข้าไม่ถึง

 

มติครม.ที่กำหนดให้วันที่ 5 มิ.ย.ของทุกปี เป็นวันข้าวและวันชาวนาแห่งชาติ แสดงให้เห็นถึงการให้ความสำคัญกับชาวนา กระบอกเสียงใหญ่ของนักการเมือง ต้องไม่ลืมว่า ไทยยังเป็นประเทศผู้ส่งออกข้าวหัวแถวของโลก

 

ด้วยความสำคัญที่ว่านี้ ทำให้ข้าวถูกนำมาใช้เป็น “สินค้าการเมือง” ผ่านโครงการรับจำนำ ที่มักจะกำหนดราคารับจำนำข้าวไว้สูงกว่าราคาตลาด นอกจากจะเป็นการบิดเบือนกลไกตลาดแล้ว ยังทำให้รัฐบาลขาดทุนซ้ำซากเป็นหนี้ธกส.กว่าแสนล้านบาทในปัจจุบัน จากภาวะซื้อแพง-ขายถูก กลายเป็นเหตุผลหนึ่งที่รัฐบาลนำโดยพรรคประชาธิปปัตย์ตัดสินใจล้มประมูลข้าว 2.6 ล้านตันในช่วงที่ผ่านมา สุ่มเสี่ยงต่อการนำมาเป็นประเด็นทางการเมือง กระทบเสถียรภาพของรัฐบาล

 

การเปลี่ยนรูปแบบจากการจำนำข้าว เป็นการ “ประกันราคา” ที่คาดหวังกันว่าจะเป็นทางเลือก-ทางรอดของการแก้ไขปัญหานี้ ซึ่งก็ไม่รู้ว่าเมื่อทำเข้าจริงๆแล้ว จะสามารถแก้ไขปัญหานี้ได้หรือไม่ 

 

ดร.นิพนธ์ พัวพงศกร ประธานสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) เปิดเผยว่า จากการศึกษาของทีดีอาร์ไอ พบว่าโครงการรับจำนำข้าว ซึ่งชาวนาน่าจะได้รับผลประโยชน์ไปแบบเต็มๆนั้น แท้ที่จริงผลประโยชน์จากโครงการนี้ตกอยู่กับชาวนาเพียง 40.2%

 

ที่สำคัญยังเป็นชาวนาในเขตชลประทานภาคกลาง/เหนือตอนล่างที่มีฐานะดี ที่ได้รับประโยชน์มากถึง 35% ยังถือเป็นกลุ่มคนรวยที่สุด 20% แรกของครัวเรือนไทย

 

ขณะที่ชาวนาที่จนที่สุดได้รับประโยชน์จากโครงการนี้เพียง 4.6% เท่านั้น เนื่องจากเป็นชาวนาที่อยู่ในภาคอีสาน ซึ่งไม่มีข้าวส่วนเกินเหลือขาย ส่วนใหญ่จะเป็นการผลิตเพื่อบริโภคเอง

 

ผลประโยชน์ส่วนที่เหลือตกแก่โรงสี 13.5%  โกดังเก็บข้าว 4.4% ผู้ส่งออก มากถึง 23.7% หน่วยราชการ 14.5% และเงินรั่วไหลสูญเปล่าไป 3.6%

 

เมื่อข้าวส่วนใหญ่อยู่ในมือรัฐบาล สถานะของรัฐจึงไม่ต่างกับการเป็น “ผู้ค้าข้าวรายใหญ่”  เช่น ปริมาณข้าวนาปรังปี 2552 เข้าโครงการภาครัฐถึง 6 ล้านตัน จากผลผลิตทั้งประเทศที่ 7.7 ล้านตัน

 

ผลศึกษายังพบว่า รายรับ-รายจ่ายตัวเงินของโครงการ ณ 31 มีนาคม 2552  พบว่า รัฐต้องมีค่าใช้จ่ายในโครงการรับจำนำกว่า 50,000 ล้านบาท แต่กลับมีรายได้จากการขายข้าวเพียง 32,000 ล้านบาท (แบ่งเป็นรายได้จากการขายข้าวเปลือก 72,000 ล้านบาท และข้าวสารมูลค่า 25,420 ล้านบาท) ส่งผลให้รัฐขาดทุนจากการดำเนินการมากถึง 18,000 ล้านบาท จากการประกันราคาข้าวที่สูงกว่าตลาด แต่กลับนำมาประมูลขายในราคาที่ต่ำกว่าราคาตลาด

 

เฉลี่ยแล้วรัฐขาดทุนจากการดำเนินการ ตันละ 3,093 บาทต่อตัน จากการรับจำนำที่ต้นทุนตันละ 9,393 บาท ส่งผลให้มีเงินคืนกลับเข้ารัฐเหลือเพียงตันละ 6,200 บาท เท่านั้น

 

ในจำนวนนี้ ยังไม่รวมเงินกู้ที่กู้มาจากธกส.ที่มีภาระดอกเบี้ยเพิ่มขึ้นทุกปี เพื่อนำมาใช้ดำเนินการต่างๆ ที่ไม่นำมาคิดมูลค่าในปัจจุบัน ประกอบด้วย เงินให้กู้จำนำยุ้งฉาง 11.62  ล้านบาท เงินให้กู้จำนำใบประทวน 33.17 ล้านบาท การดำเนินงานธกส. 2.35 ล้านบาท การดำเนินงานองค์การคลังสินค้า(อคส.) 1.23 ล้านบาท ค่าจ้างสีข้าว/ขนส่ง 2.32 ล้านบาท และอื่นๆ เช่น จดทะเบียนประชาสัมพันธ์ 0.059 ล้านบาท 

 

ดร.นิพนธ์ ยังระบุว่า นโยบายจำนำข้าวยังกระทบไปถึงความสามารถในการ “ส่งออก” ของไทย เพราะราคารับจำนำที่บิดเบือนทำให้ราคาข้าวไทยแพงกว่าประเทศเพื่อนบ้าน ในช่วงต้นฤดูกาลผลิตจึงต้องปล่อยให้เวียดนามส่งออกข้าวไปให้หมดก่อน ค่อยถึงคิวข้าวไทย

 

ขณะเดียวกัน คุณภาพข้าวของไทยก็ลดต่ำลง เพราะชาวนาปลูกข้าวโดยเน้นเพียงปริมาณ มากกว่าคุณภาพ เพราะหวังขายข้าวให้กับโครงการรับจำนำ

 

ดังนั้น โครงการรับจำนำข้าว จึงถือเป็นต้นตอสำคัญที่ทำให้ข้าวไทยคุณภาพต่ำลง

 

การจำนำยังเป็นวิธีสิ้นเปลืองที่สุดในการช่วยเหลือชาวนา และชาวนาส่วนใหญ่ยังไม่ได้รับผลประโยชน์ และยังทำให้เอกชนถลุงทรัพยากรเพื่อใช้วิ่งเต้นให้เข้ามาแบ่งค่าเช่าจากโครงการ

 

กลายเป็นบ่อเกิดของช่องทางการทุจริตอย่างเป็นกระบวนการ แถมยังเป็นเรื่องยากที่รัฐจะเข้าไปดำเนินการ เริ่มจากการที่ชาวนาจดทะเบียนพื้นที่เพาะปลูกเกินจริง มีการสวมสิทธินำข้าวจากประเทศเพื่อนบ้านมาจำนำ ขณะที่โรงสีก็เห็นช่องทางสวมสิทธิเป็นชาวนาก่อนจะลักลอบขายข้าวให้รัฐ

 

นอกจากนี้ ยังมีความเสียหายที่เกิดจากการที่โรงสีแสวงหากำไรจากการโกงส่วนต่างความชื้นและน้ำหนัก รวมถึงการวิ่งเต้นไปจำนำข้าวข้ามเขต ขณะที่กลุ่มโกดังรับฝากข้าวก็สามารถเรียกเก็บเงินใต้โต๊ะกับเซอร์เวย์เยอร์ (ผู้ตรวจสอบคุณภาพข้าว) และนำข้าวมาลักลอบขาย

 

ผู้ส่งออกยังเห็นช่องทางซื้อข้าวราคาต่ำ โดยรวมตัวกันฮั้วประมูลเพื่อกดราคาซื้อข้าวจากภาครัฐ รวมไปถึงการวิ่งเต้นเปลี่ยนเงื่อนไขการประมูล หรือ ทิ้งสัญญาประมูล

 

ขณะที่นักการเมือง ก็รู้เห็นเป็นใจเปิดช่องให้มีการปรับเปลี่ยนเงื่อนไข หรือถอนรายชื่อผู้ส่งออกออกจากบัญชีดำ (แบล็กลิสต์) รวมถึงอนุมัติให้จำนำข้ามเขต โดยการตกลงขายข้าวราคาถูกก่อนหน้านั้น รวมไปถึงข้าราชการก็รู้เห็นเป็นใจในกระบวนการดังกล่าว ไม่ว่าจะยินดีหรือฝืนใจ ก็ตามที

 

กลายเป็น Political Corruption บ่มเพาะการทุจริตในทุกระดับของการผลิตและค้าข้าว

 

อย่างไรก็ตาม แม้โครงการรับจำนำจะมีผลเสียนานัปการ แต่รัฐบาลทุกยุคกลับยังใช้นโยบายนี้พยุงราคาสินค้าเกษตร เพราะสามารถเป็นเครื่องมือในการ “หาเสียง” จากเกษตรกรและยังเป็นแหล่งหาเงินแหล่งใหญ่เพื่อนำมาใช้ในการเลือกตั้งครั้งหน้า กลายเป็นวงจรอุบาทก์ 

 

ประกันราคา ใช้เงินต่ำกว่า

 

ดร.นิพนธ์ ยังกล่าวถึงผลศึกษาโครงการประกันความเสี่ยงราคาข้าวว่า จะมีหลักการเพียงประกันราคา ไม่ใช่การยกระดับราคา เพราะต้องการแก้ไขปัญหาความเสี่ยงจากราคาสินค้าเกษตรที่ผันผวน และชาวนาถูกกดราคารับซื้อ โดยไม่ต้องกังวลว่า เมื่อถึงฤดูเก็บเกี่ยวผลผลิตจะมีราคาต่ำ

 

วิธีการดังกล่าว ยังถือเป็นการตัดปัญหาของรัฐที่จะต้องสูญเสียงบประมาณไปกับการดำเนินการ เพราะระบบการประกันราคา จะเป็นการทำสัญญาระหว่าง ธกส.กับ ชาวนา โดยรัฐมีหน้าที่เพียงจ่ายส่วนต่างระหว่างราคาประกัน กับราคาตลาด นอกจากนี้ยังจะช่วยลดการสวมสิทธินำข้าวประเทศเพื่อนบ้านมาเข้าโครงการรับจำนำ เพราะจะมีการลงทะเบียนเกษตรกรในพื้นที่เพาะปลูกไว้อย่างชัดเจน

 

นอกจากนี้ แนวทางการดำเนินงานยังจะ “จำกัดวงเงิน” ให้เกษตกรเข้าร่วมโครงการในวงเงินไม่เกิน 3.5 แสนบาท โดยมีสมมติฐานในการใช้งบประมาณสูงสุดที่ 36,703 ล้านบาท (ต่ำกว่าการใช้งบประมาณจากโครงการรับจำนำข้าว) บนสมมติฐานที่ราคาประกัน ตันละ 8,500 บาท และบนสมมติฐานที่รัฐจะจ่ายค่าเบี้ยประกัน 1,951 บาทต่อตัน

 

อย่างไรก็ตาม แนวทางการประกันราคา ยังมีปัจจัยที่เป็นความเสี่ยงหากเกิดกรณีขายสัญญา และมีการสวมสิทธิลงทะเบียนเป็นเกษตรกร ขณะที่การจัดเก็บข้อมูลค่าตลาดกลางค่อนข้างหายาก เพราะได้ถูกทำลายไปแล้วจากโครงการรับจำนำที่ผ่านมา ทำให้การประเมินราคารับประกันค่อนข้างยาก

 

ขณะที่ ดร.สมพร อิศวิลานนท์ อาจารย์คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เห็นว่าหากรัฐยังคงดำเนินนโยบายจำนำราคาข้าวต่อไป จะทำให้รัฐบาลขาดทุนจากการดำเนินการมากขึ้นกว่าปัจจุบันที่ขาดทุนไปแล้วกว่า 20,000 ล้านบาท ซึ่งเป็นเงินกู้มาจากธกส.กลายเป็นสาเหตุทำให้ธกส.ไม่เคยปิดบัญชีโครงการรับจำนำได้ แต่กลับยิ่งพอกพูนหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ให้สูงขึ้น

 

ขณะเดียวกัน รัฐยังไม่มีเงินมาชดเชยธกส.หากปล่อยให้ธกส.คอยเติมเงินมาใช้เป็นเครื่องมือรับจำนำให้กับรัฐบาลก็จะทำให้ธกส.เดินสู่ภาวะขาดทุนสะสมอย่างหนัก จนอาจจะต้องปิดกิจการภายใน 2 ปีจากนี้ ดร.สมพร คาดการณ์และว่า

 

โครงการรับจำนำที่ผ่านมา ถือว่าเป็นกุศโลบายของนักการเมืองซึ่งใช้เป็นเครื่องมือหาเสียง โดยมี “โรงสี” ที่สนิทกับนักการเมืองเข้ามาช่วยรับซื้อข้าวจากชาวนาในราคาสูง และขายในราคาต่ำ แต่เมื่อนำมาแปรสภาพเป็นข้าวสารโรงสีจะเป็นผู้ได้รับประโยชน์ตั้งแต่การรับจำนำเพื่อกินส่วนต่าง

 

นอกจากนี้ ยังเปิดช่องทางให้นำข้าวเก่ามาเวียนเทียนจำนำใหม่ หรือ นำข้าวใหม่ไปขายในช่วงที่ราคาข้าวสูง และเมื่อสิ้นสุดกระบวนการที่รัฐนำข้าวที่จำนำไปประมูลแล้ว ก็จะได้รับค่าฝากเก็บ และค่าแปรสภาพ

 http://www.bangkokbiznews.com/home/detail/business/business/20090629/54800/ทีดีอาร์ไอ-เปิดผลศึกษาจำนำข้าว-ชาวนายากจนไม่ได้ประโยชน์.html

พัฒนาการของรัฐกับความขัดแย้งภายในของชาวสยาม

เสกสรรค์ ประเสริฐกุล ปาฐกถาเนื่องในวัน 24 มิ.ย. เปลี่ยนแปลงการปกครอง ชี้รัฐไทยวิธีคิดล้าหลัง ตามไม่ทันโลกยุคใหม่-ต้นตอความขัดแย้ง

ดร.เสกสรรค์ ประเสริฐกุล อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กล่าวปาฐกถาในการสัมมนาทางวิชาการ “70ปีสยามเป็นไทย” เรื่อง “พัฒนาการของรัฐกับความขัดแย้งภายในของชาวสยาม” ที่หอประชุมศรีบูรพา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยเห็นว่าความขัดแย้งในสังคมไทยปัจจุบันเกิดจากการพัฒนาการของรัฐไทยในอดีต ที่รวมศูนย์อำนาจไว้ส่วนกลางและการสร้างชาติสมัยใหม่ ที่บีบบังคับให้กลุ่มคนที่อยู่ภายในอาณาเขตรัฐไทย มีวัฒนธรรมแห่งชาติร่วมกันและมีอัตลักษณ์วัฒนธรรมชาติเหมือนกัน ซึ่งต่างจากรัฐไทยโบราณที่ยอมรับความแตกต่างเหล่านี้ ดังนั้นจึงเกิดความขัดแย้งปรากฏให้เห็นในอดีตเมื่อไม่นานมานี้จนถึงปัจจุบัน เช่น 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ และความขัดแย้งทางการเมือง โดยมีข้อเสนอทางออกที่น่าสนใจดังนี้

การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและสังคมในระยะหลังก็ทำให้อำนาจผูกขาดในการนิยามความเป็นชาติและปลูกฝังสิ่งที่เรียกว่าวัฒนธรรมแห่งชาติลดน้อยถอยลงอย่างรวดเร็ว

เมื่อระบบการเมืองการปกครองของไทยมีความเป็นประชาธิปไตยมากขึ้น และสังคมไทยมีแนวโน้มเป็นเสรีนิยมมากกว่าเดิม การตรวจสอบท้าทายค่านิยม ตลอดจนบรรทัดฐานของความเป็นคนไทยที่รัฐกำหนดจึงมีโอกาสเกิดมากขึ้นเป็นธรรมดา ยังไม่ต้องพูดถึงการถอนตัวจากวัฒนธรรมแห่งชาติของคนรุ่นโลกาภิวัฒน์

พูดอีกแบบหนึ่ง คือ ในปัจจุบัน คนไทยเริ่มมีความคิดไม่ตรงกันมากขึ้นเรื่อยๆ เกี่ยวกับความเป็นชาติและความเป็นไทย และการผูกขาดคำนิยามของจินตภาพเหล่านี้ นับวันจะทำได้ยากขึ้น

เพราะฉะนั้น ในระยะที่ผ่านมา ถ้าประเทศไทยไม่มีกระบวนการแก้ไขความขัดแย้ง(Conflict Resolution) ที่สอดคล้องกับสภาพพหุลักษณ์ (Pluraism) ที่กำลังก่อตัวขึ้นอย่างเพียงพอ หรือถ้าหากยังมีการยืนกรานนิยามความเป็นชาติในแนวทางใดแนวหนึ่งอย่างตายตัว โดยไม่มีการรับฟังความเห็นที่แตกต่าง ก็อาจนำไปสู่การปะทะรุนแรงระหว่างหมู่ชนที่ได้ชื่อว่าสังกัดชาติเดียวกันได้ทุกหนแห่ง

การขยายตัวของเศรษฐกิจแบบทุนนิยมเข้าไปสู่ภูมิภาคต่างๆ ไม่เพียงเปลี่ยนวิถีชีวิตในต่างจังหวัดให้เกี่ยวโยงและขึ้นต่อระบบตลาดเท่านั้น หากยังจัดจำแนกชนชั้นในสังคมชนบทขึ้นมาใหม่ (Class Differentiation) ขณะที่ตัวเมืองต่างจังหวัดกลายเป็นศูนย์กลางการค้ามากขึ้นเรื่อยๆ พร้อมกับการเติบโตของชนชั้นกลางในภูมิภาค และการปรากฏขึ้นของชนชั้นนำใหม่ในท้องถิ่น(Local Elites) ซึ่งทุกวันนี้ชนชั้นนำและคนชั้นกลางในต่างจังหวัดอาจจะใช้ภาษาและมีวิถีชีวิตใกล้เคียงกับพวกเดียวกันในเมืองหลวงมากกว่าบรรดาชาวนาชาวไร่ที่อยู่ล้อมรอบพวกเขาเสียอีก

ระบบรัฐสภาไทยนั้นมีปัญหาหลายอย่าง แต่อย่างน้อยที่สุด มันก็เป็นพื้นที่ทางการเมืองที่เปิดโอกาสให้ชนชั้นนำจากภูมิภาคต่างๆเข้าสู่ศูนย์อำนาจ และโดยผ่านกระบวนการเลือกตั้ง มวลชนที่เป็นฐานเสียงย่อมสามารถต่อรองเอาผลประโยชน์จากนักการเมืองได้บ้าง ด้วยเหตุนี้การมีอยู่ของผู้แทนและนักการเมืองต่างจังหวัดจึงเท่ากับมีคนกลางคอยไกล่เกลี่ยความขัดแย้งระหว่างรัฐที่รวมศูนย์กับประชาชนระดับรากหญ้าอยู่ในระดับหนึ่ง ที่สำคัญคือ สายสัมพันธ์นี้ได้ลดทอนความรู้สึกเป็น”คนนอก”ของภูมิภาคที่มีอัตลักษณ์ต่างจากเมืองหลวงและภาคกลางไปได้พอสมควร

อย่างไรก็ตาม ก่อนหน้าการขยายตัวอย่างกว้างขวางของเศรษฐกิจทุนนิยม และการเข้าถึงเอเยนต์การเมืองในระบบรัฐสภาด้วยความสม่ำเสมอมากขึ้น โอกาสที่ประชาชนเหล่านี้จะแปลกแยกแตกหักกับรัฐก็มีอยู่ไม่น้อย ทั้งในรูปของการแยกดินแดน และการร่วมขบวนปฏิวัติของฝ่าย”ซ้าย” ซึ่งสถานะดังกล่าวทำให้ในสายตาของรัฐ อิสานนับเป็นปัญหาความมั่นคงอยู่พักใหญ่เลยทีเดียว

ปัญหาที่ตกค้างมาจากกระบวนการสร้างชาตินั้น มาถึงวันนี้อาจจะไม่ใช่ “เรื่องส่วนตัว” ระหว่างรัฐไทยและชาติไทยเหมือนแต่ก่อนแล้ว เพราะท่ามกลางกระแสโลกาภิวัฒน์ ทั้งตัวรัฐและประชาชนที่อยู่ภายใต้การปกครองได้ถูกพลังอำนาจอื่นที่ไร้พรหมแดนเข้ามาดัดแปลงจนเปลี่ยนรูปลักษณ์ไปไม่น้อย กระทั่งความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับสังคมก็ได้รับผลกระทบอย่างหนักหน่วง ที่นับว่าอันตรายก็คือ ขณะที่รัฐกำหนดสังคมไม่ได้เหมือนเดิมหรือเท่าเดิม ตัวสังคมเองก็แตกกระจายเป็นส่วนเสี้ยว ขาดการเชื่อมโยงกัน และยังไม่มีพลังพอที่จะพลิกฐานะมาควบคุมกำกับรัฐได้อย่างเป็นระบบเช่นกัน

อันที่จริง ก่อนเกิดวิกฤตพ.ศ.2540 และการเปิดเสรีทั่วด้านตามแรงกดดันของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ(IMF) การพัฒนาแบบไม่ทั่วถึง(Uneven Development) ก็ผลิตปัญหาโดยตัวของมันเองอยู่แล้ว ตัวรัฐชาติเองก็สูญเสียฐานะไปหลายส่วน และอาจจะควบคุมกำกับทิศทางการพัฒนาประเทศไม่ได้อีกต่อไป ด้วยเหตุนี้ ปัญหาที่เกิดขึ้นจึงไม่ได้เป็นแค่ประเด็นทางเศรษฐกิจเพียงอย่างเดียว หากยังมีนัยสั่นคลอนระเบียบอำนาจแบบรัฐชาติอย่างลึกซึ้งถึงราก

ประการแรก จินตภาพเรื่องอธิปไตยเหนือดินแดนถูกกัดกร่อนให้อ่อนลง เนื่องจากพลังอำนาจจากนอกประเทศเข้ามามีส่วนกำหนดนโยบายของรัฐไทยได้ในสัดส่วนที่สูงมาก

ประการต่อมา แนวคิดเรื่องผลประโยชน์แห่งชาติเองก็ถูกหักล้างไปมากเนื่องจากการเข้ามาผสมปนเปของผลประโยชน์ต่างชาติจนแยกไม่ออกว่าการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศไทยแท้จริงแล้วเป็นผลประโยชน์ของใคร อันนี้ไม่ต้องเอ่ยถึงว่าแนวคิดผลประโยชน์แห่งชาติไม่ค่อยสมจริงมาตั้งแต่แรกแล้ว

และประการสุดท้าย ในเมื่อรัฐชาติ ไม่ว่าระบบใด ล้วนอาศัยจินตภาพเรื่องผลประโยชน์แห่งชาติเป็นข้ออ้างความชอบธรรมในการใช้อำนาจ เมื่อมาถึงจุดนี้ ข้ออ้างดังกล่าวจึงขาดความหนักแน่นน่าเชื่อถือลงไปไม่น้อย กระทั่งเริ่มถูกคัดค้านถี่ขึ้นเรื่อยๆ สภาพดังกล่าวหมายความว่าการสร้างฉันทานุมัติทางการเมือง(Political Consensus) จะกระทำโดยอาศัยข้ออ้างลอยๆเกี่ยวกับชาติไม่ได้อีกต่อไป ซึ่งก็มีชนชั้นนำบางกลุ่มฝืนทำอยู่ หากจะต้องอาศัยการมีส่วนร่วมของกลุ่มก้อนองค์กรต่างๆ จากภาคประชาชนหรือประชาสังคมมาตกลงกับรัฐหรือตกลงกันเองจึงจะแก้ปัญหาได้

เรื่องที่น่าวิตกเป็นอย่างยิ่งก็คือ ทุกวันนี้บรรดาผู้ที่เกี่ยวข้องกับศูนย์อำนาจยังคงพยายามจัดเระเบียบการปกครองตามกรอบคิดเก่าๆอยู่ตลอดเวลา ทั้งๆที่สถานการณ์ในระยะ 2-3 ปีที่ผ่านมาได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า ทั้งระบบอำนาจนิยมนอกเครื่องแบบและระบอบประชาธิปไตยที่อาศัยอำนาจรัฐแบบแนวดิ่ง ต่างก็ล้มเหลวในการดูแลบ้านเมือง

อย่างไรก็ตาม ทางออกยังพอมีอยู่บ้าง ถ้าเราเปลี่ยนมุมมองความสัมพันธ์ทางอำนาจได้ทันเวลา ซึ่งเราในที่นี้ หมายถึง ผู้ที่เกี่ยวข้องกับอำนาจรัฐ ทั้งโดยตรงและโดยอ้อม พูดให้ชัดก็คือ อันดับแรก ในการจัดระเบียบความสัมพันธ์ทางอำนาจ หรือที่ชอบเรียกว่าปฏิรูปการเมืองนั้น จุดเน้นไม่ควรจำกัดอยู่แค่การปรับแบ่งพื้นที่ระหว่างชนชั้นนำกลุ่มต่างๆ แม้ว่าสิ่งนี้จะจำเป็น หากจะต้องเปิดพื้นที่ให้การเมืองภาคประชาชน อันประกอบด้วยประชาธิปไตยทางตรงของชุมชนรากหญ้า และบทบาทตรวจสอบของภาคประชาสังคมในเมืองมากขึ้น ทั้งนี้เพื่อรองรับสภาวะการเปลี่ยนแปลงในระดับรัฐที่ถูกผูกมัดไว้กับอิทธิพลไร้พรหมแดนอย่างหนึ่ง กับเพื่อป้องกันตัวจากแรงอัดกระแทกของทุนนิยมข้ามชาติอีกอย่างหนึ่ง

อันดับต่อมา ถึงเวลาแล้วที่จะต้องลดความสำคัญของการขับเคลื่อนเศรษฐกิจแบบรวมศูนย์อำนาจลงบ้าง และหันมาให้ความสำคัญกับแนวคิดเรื่องการพัฒนาแบบทางเลือก(Alternative) ของชุมชนท้องถิ่นมากขึ้น กล่าวคือ รัฐจะต้องเลิกวางแผนหากำไรให้คนส่วนน้อยในนามของคนทั้งชาติ หรืออย่างน้อยต้องเลิกใช้ข้ออ้างแบบนั้นเสียที รวมทั้งต้องกระหนักว่าการใช้อำนาจของรัฐชาติขับเคลื่อนการเติบโตแบบทุนนิยมอย่างไม่หยุดยั้ง นับเป็นการใช้อำนาจทำร้ายพลเมืองส่วนใหญ่อย่างรุนแรงที่สุด เพราะมันมีผลให้การจัดสรรทรัพยากรไม่เท่าเทียมและไม่ทั่วถึง วิบากกรรมดังกล่าวส่งผลให้จำนวนคนจนเพิ่มขึ้นอย่างมหาศาล และนับวันยิ่งกลายเป็นเบี้ยทางการเมืองที่ถูกใช้ประโยชน์โดยชนชั้นนำกลุ่มต่างๆ

ในขณะที่รัฐไทยมีฐานะเป็นผู้จัดการสาขาของระบบทุนนิยมโลกมากขึ้น และมีลักษณะชาติน้อยลง อำนาจรัฐที่รวมศูนย์ไว้อย่างเต็มเปี่ยมจะยิ่งแก้ปัญหาภายในประเทศไม่ได้ เพราะฉะนั้น ไม่ช้าก็เร็ว จะต้องมีการจัดระเบียบอำนาจกันใหม่ให้กับประชาสังคม สามารถกำกับรัฐและชุมชนท้องถิ่นมีอำนาจกำหนดวิถีชีวิตของตน เพราะฉะนั้น มีแต่ต้องแก้ไขปัญหาให้สอดคล้องกับความเป็นจริงที่เปลี่ยนไป เราจึงจะอยู่ร่วมกันได้อย่างสงบสุข แม้ในอนาคต คนไทยยุคหลังสมัยใหม่อาจจะกลับคล้ายชาวสยามในอดีต คือ มีอัตลักษณ์ ที่ผิดแผกแตกต่างกันทั้งประเทศ แต่ก็คงสามารถอยู่ร่วมกันได้ ถ้าพื้นที่การเมืองถูกจัดสรรไว้อย่างทั่วถึงและเป็นธรรม มันคงไร้เหตุผลสิ้นดี ถ้านักธุรกิจจากทั่วโลกสามารถเข้ามาหาเงินในเมืองไทยได้อย่างสะดวก แล้วชาติพันธุ์พื้นเมืองกลับถูกรังเกียจเดียดฉันท์ ในเมื่อทุนนิยมโลกาภิวัฒน์ทำให้รัฐไทยเลิกตั้งคำถามต่อนักลงทุนว่า “เป็นคนไทยหรือเปล่า” แล้วทำไมต้องถามชาวไร่ชาวนาตามป่าเขา ถามปัญญาชนที่คิดแตกต่างจากรัฐ หรือแม้แต่ถามผู้ใช้แรงงานจากประเทศบ้านด้วยคำถามแบบนี้

ระเบียบอำนาจใหม่ในทิศทางดังกล่าวยังคงต้องอาศัยเวลาผลักดันให้ปรากฏเป็นจริง แต่แนวโน้มสถานการณ์หลังรัฐชาติหรือหลังสมัยใหม่ (Post Modernity) ก็นับว่าเปิดโอกาสให้ทิศทางนี้มากขึ้นเรื่อยๆ ทิศทางการเมืองใหม่ที่ไม่ได้เอารัฐเป็นตัวตั้ง หากถือมนุษยชาติ ชุมชนท้องถิ่น และปัจเจกภาพของปัจเจกบุคคลเป็นตัวตั้ง ไม่ว่าประเด็นการเข้าถึงทรัพยากร เรื่องสิ่งแวดล้อม ความยุติธรรม ตัวตนทางวัฒนธรรม หรือคุณค่าความเป็นคน

แนะนำหนังสือองค์กรมีดีไซน์

องค์กรมีดีไซน์จัดเป็นหนังสือแนว how-to ในเรื่องการพัฒนาองค์กรธุรกิจ ที่เป็นพัฒนาการอีกขั้นหนึ่งของทฤษฎีการจัดการที่มีพัฒนาการมาอย่างต่อเนื่อง นับจากแนวคิดการจัดการสมัยใหม่ที่เน้นการกระจายอำนาจและลดขนาดของภาครัฐ เพิ่มบทบาทพนักงานในฐานะ knowledge worker (Drucker 1978) Balance scorecard (Kaplan and Norton 1992) Reengineering (1993) Blue Ocean (2000) จนถึง แนวคิดดีไซน์ (Tim Brown 2008)

แนวคิดดีไซน์ของ Tim Brown ถูกนำมาวิเคราะห์ ชำแหละ และตรวจสอบจากคณาจารย์ คณะบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จนออกมาเป็นทฤษฎีดีไซน์ที่กล่าวอ้างว่านี่คือ ทฤษฎีเหนือกาลเวลา ที่ได้หลอมรวมเอา สุนทรียภาพ – เทคโนโลยี – และกระบวนการ เพื่อตอบโจทย์พฤติกรรมและวิถีชีวิตของลูกค้า รวมถึงพนักงานในองค์กรที่จะสร้างสรรค์งาน อันหมายถึง ผลิตภัณฑ์ บริการ กระบวนการ องค์กรและคน ที่ได้รับการ designed

สำหรับผมแล้ว หากนี้คือ หนังสือที่เสนอทฤษฎีเหนือกาลเวลาด้านการจัดการจริง ก็ย่อมมิอาจผ่านเลยดังเช่นหนังสือ how-to ทั่วไป เพราะว่ากันตามจริง ความรู้จากภาคธุรกิจ มักมีอิทธิพลต่อการจัดการในองค์กรภาครัฐและองค์กรภาคประชาสังคมเสมอ ด้วยเหตุที่เป็นองค์กรชนิดเดียวที่ต้องปรับตัวเพื่อการอยู่รอดหรือต้องอยู่บนยอดคลื่นของการเปลี่ยนแปลงให้ได้เสมอ
เมื่อจมตัวเองลงไปในตัวอักษรแต่ละบรรทัด หนังสือแต่ละหน้า นอกจากความสามารถด้านภาษาของเหล่านักเขียนและกรณีศึกษาต่างๆ ที่ยกมาอธิบายได้อย่างออกรสแล้ว ตัวเนื้อหาในแต่ละบทที่นำเสนอ ก็ค่อยๆ คลี่ให้เห็นการก้าวย่างและการนำพาองค์กรไปสู่องค์กรมีดีไซน์ได้อย่างน่าสนใจ และนี่คือเหตุผลที่ผมเห็นว่า ไม่ว่าคุณจะทำงานในองค์กรภาครัฐ องค์กรภาคประชาสังคม ก็สามารถเรียนรู้และประยุกต์เอาทฤษฎีเหนือกาลเวลาไปใช้เพื่อการขับเคลื่อนองค์กรได้อย่างไม่ยากเกินไปหนัก

ปัญหาความขัดแย้ง ระหว่างชาวบ้านกับอำนาจรัฐ

โดย ระพี สาคริก

ปัญหาความขัดแย้งระหว่างชาวบ้านกับอำนาจรัฐ ซึ่งขณะนี้เกิดขึ้นโดยทั่วไปแทบทุกเรื่องที่กระจายอยู่บนแผ่นดินไทย แม้กระทั่งเมื่อไม่นานมานี้ ฉันได้ถูกขอร้องให้ไปร่วมเสวนาในรายการโทรทัศน์ เรื่องปัญหาที่ กทม.กำลังพิจารณาย้ายชาวบ้านซึ่งอยู่บริเวณป้อมพระกาฬมายาวนาน เพื่อออกไปสู่แผ่นดินใหม่ซึ่งชาวท้องถิ่นคงจะต้องไปสร้างที่อยู่อาศัยต่อไป คงไม่ใช่ให้เงินไปแล้วจะจบสิ้นถ้าไม่นึกถึงคุณค่าของจิตใจคนที่จำต้องตกอยู่ในสภาวะสูญเสียถิ่นกำเนิดของแต่ละคน

หลังจากนั้นฉันก็ได้รับการขอร้องจากกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติฯให้ไปร่วมประชุมพิจารณาปัญหาเกี่ยวกับราษฎรที่ตั้งรกรากอยู่ในเขตป่าไม้ซึ่งภายหลังพื้นที่ดังกล่าวได้ประกาศให้เป็นป่าสงวนของชาติ หรือไม่ก็เข้าไปอาศัยอยู่ในภายหลังเพราะความไม่รู้

นอกจากนั้น ยังมีอีกเรื่องหนึ่งที่สื่อรายงานออกมาเมื่อไม่นาน ถ้าแต่ละคนไม่ลืมง่าย เรื่องนั้นก็คือ “ปัญหาเกี่ยวกับคนไทยพลัดถิ่น” ซึ่งได้มีการเคลื่อนไหวจากด้านล่างมานานพอสมควรแล้ว

ก่อนอื่นฉันคงต้องขอร้องให้ผู้ที่เกี่ยวข้องทั้งสองฝ่ายเจริญสติเพื่อใช้เป็นพื้นฐานในการพิจารณารู้เหตุรู้ผลซึ่งสามารถแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นซึ่งหลักการนี้สามารถนำมาใช้ในการแก้ปัญหาได้ทุกเรื่อง ไม่ว่าจะใช้เวลาสั้นยาวแค่ไหนซึ่งจริงๆ แล้วมีนิทานอีสปบทหนึ่งซึ่งบัดนี้ฉันมีอายุ 87 ปี แต่ก็ยังจำได้ดีตั้งแต่เมื่อครั้งยังเรียนอยู่ในชั้นมัธยมตอนต้น เรื่อง “น้ำผึ้งหยดเดียว ที่นำไปสู่สงครามกลางเมือง”

เธอที่รักทุกคน ก่อนอื่นขอให้หวนกลับไปมองสู่อดีตยิ่งไกลเท่าไหร่ก็ยิ่งดี เพราะจะได้ไม่ทำให้การแก้ปัญหาในปัจจุบันมีสภาพเหมือนกับเป็นการพายเรือในอ่าง โดยเฉพาะอดีตที่ล้อมกรอบใจเธอเองนั่นแหละ ถ้าเธอเป็นคนมีสติช่วยให้สนใจปฏิบัติทุกสิ่งทุกอย่างจากความจริงที่อยู่ในใจตัวเองโดยไม่มองแต่เพียงปัญหาเฉพาะหน้าก็น่าจะยอมรับความจริงว่า “นิสัยคนไทยส่วนใหญ่มักดูถูกของเล็ก รวมทั้งเป็นคนลืมง่ายจึงมองข้ามของเล็กที่เป็นรากฐาน ไปสนใจของใหญ่”

เธอรู้ไหมว่าประเด็นดังกล่าวเกิดจากอะไร ฉันจะบอกความจริงให้ก็ได้ว่า สภาพที่ชี้ให้เห็นมาแล้วก็คือ “คนลืมตัว” เพราะเป็นความขาดสติ ทั้งๆ ที่สิ่งเล็กๆ นั้นหากมองได้ไม่ถึงเพราะตกอยู่ในความประมาทย่อมนำไปสู่ความหายนะในอนาคตที่เกิดจากเรื่องใหญ่ได้ไม่ยาก

ปัญหาซึ่งเป็นเรื่องใหญ่อยู่ในขณะนี้นั้นแท้จริงแล้วหาใช่เกิดเป็นเรื่องใหญ่มาแต่อดีต แต่เป็นเพราะว่าเราทั้งสองฝ่ายซึ่งตกอยู่ในความประมาทขาดสติจึงไม่หันหน้าเข้ามาปรึกษาหารือกัน ก่อนที่จะคิดลงมือทำ ทั้งผู้ที่เข้าไปอยู่อาศัยและผู้ถืออำนาจ ซึ่งเรื่องนี้ถ้าจะโทษทั้งสองฝ่ายโดยขาดเงื่อนไขที่ช่วยให้คิดได้ลึกซึ้งยิ่งกว่านั้นก็คงไม่ชอบด้วยหลักธรรม เพราะเหตุว่า ถ้าไม่ลืมตัวก็คงจะรู้เองว่าฝ่ายหนึ่งถืออำนาจอยู่ในมือส่วนอีกฝ่ายหนึ่งมาด้วยใจ ดังนั้น จะให้ทั้งสองฝ่ายมีจุดยืนซึ่งมีน้ำหนักเท่ากันย่อมยังไม่สอดคล้องกันกับเหตุและผล

อนึ่ง ถ้าคิดจะแก้ปัญหาให้สำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดี ฝ่ายที่ยืนอยู่ด้านบนควรมีลักษณะแบบตาชั่ง ซึ่งหมายความว่า “เมื่อด้านหนึ่งขึ้นข้างบนอีกด้านหนึ่งควรจะลงข้างล่าง” สิ่งนี้ก็คือ เมื่อแต่ละคนมีทั้งร่างกายและจิตใจ ดังนั้น เมื่อร่างกายขึ้นไปอยู่ด้านบน จิตใจก็ควรจะลงมาสู่ด้านล่างและนำปฏิบัติเพื่อคนข้างล่างอย่างมีความสุข

ประเด็นนี้เป็นหลักธรรมะจึงรับรองว่าสามารถแก้ไขปัญหาได้ทุกเรื่อง แม้แต่ปัญหาที่แฝงอยู่ในวิถีการจัดการศึกษาซึ่งถือว่าเป็นพื้นฐานการพัฒนาสังคมอย่างสำคัญ รวมทั้งปัญหาเศรษฐกิจแม้แต่เรื่องคอร์รัปชั่น นอกจากนั้นประเด็นที่ได้หยิบยกมาชี้แนะให้ปฏิบัติก็คือหลักประชาธิปไตยที่ไม่ต้องนำเรื่องอื่นมาอ้าง

ดังนั้น เรื่องนี้ถ้าเธอสามารถเรียกสติกลับคืนมาได้ คงนึกถึงคำเตือนจากคนในอดีตที่กล่าวฝากไว้ว่า “การคิดแก้ปัญหา อย่าหักด้ามพร้าด้วยหัวเข่า” ไม่เช่นนั้นแล้วอาจบานปลายไปสู่อนาคตที่ก่อผลเสียหายให้กับสังคมและประเทศชาติอย่างร้ายแรงก็ได้

อนึ่ง ในเมื่อสิ่งใดก็ตามที่อยู่บนพื้นฐานด้านจิตใจมนุษย์ย่อมมีความละเอียดอ่อนเป็นธรรมชาติ และรู้สึกได้ยากสำหรับมนุษย์ทุกคนผู้มีกิเลสไม่ว่ามีมากมีน้อยแค่ไหน โดยเฉพาะอย่างยิ่งฝ่ายที่ถืออำนาจ ถ้ารากฐานจิตใจไม่เข้มแข็งพอ ก็อาจมีน้ำหนักในด้านขาดสติมากกว่าอีกฝ่ายหนึ่ง ดังนั้น ด้านนี้จึงควรมีความเมตตาอยู่ในส่วนลึกของหัวใจดังเช่นที่สัจธรรมได้ชี้เอาไว้อย่างชัดเจนว่า “เมื่อมีอำนาจก็ควรจะมีความเมตตาเอาไว้เพื่อสร้างสมดุลภายในจิตใจ เพื่อให้ทุกสิ่งทุกอย่างผ่านพ้นไปได้ด้วยดี”

ก่อนอื่นคงต้องหวนกลับมายอมรับความจริงว่า ปัญหานี้เกิดขึ้นมานานแล้วกว่าจะรู้สึกได้ ดังนั้น ทั้งสองฝ่ายถ้าจะพูดสั้นๆ ก็คือ ควรจะใจเย็นที่สุด ซึ่งเรื่องนี้น่าจะเป็นผลดีด้วยกันทั้งคู่โดยเฉพาะการเรียนรู้ที่ช่วยให้เกิดสติสัมปชัญญะอย่างเป็นธรรมชาติ ทั้งนี้ ถ้าทั้งสองฝ่ายถือสัจธรรมภายในจิตใจให้มั่นคงอยู่ได้แล้ว ควรจะได้รับประโยชน์แก่จิตใจตนเองอย่างลึกซึ้ง เพราะเหตุว่าปัญหาที่เกิดขึ้นนั้นมันเป็นครูสอนให้แต่ละคนมีโอกาสเรียนรู้ธรรมะ ถ้ารู้เท่าทันว่าวัดที่แท้จริงนั้นมันอยู่ในใจเราเอง ส่วนวัดที่เป็นวัตถุเป็นเพียงสิ่งสมมุติเท่านั้น

อาจกล่าวว่า “เรื่องที่มันเกิดขึ้นมาเป็นเวลานานแสนนานโดยไม่มีใครหันไปสนใจกับมัน แล้วอยู่ๆ เราจะแก้ปัญหาให้มันจบสิ้นโดยฉับพลันได้ยังไงกัน ทั้งสองฝ่ายควรจะหยั่งรู้ความจริงได้เองว่าการคิดและปฏิบัตินั้นมันชอบด้วยเหตุผลแล้วหรือเปล่า? ดังนั้น เรื่องนี้ถ้าฉันจะนำปัญหามาเฉลยคงไม่มีความประสงค์จะทำ เพราะถ้าขืนทำมันก็เหมือนกับดูถูกเธอโดยปริยายใช่หรือเปล่า”

อนึ่ง เรื่องความขัดแย้งนั้นมันเป็นธรรมดาของโลก แต่การคิดแก้ปัญหานั้นสิ ทั้งสองฝ่ายโปรดอย่าใช้อารมณ์ที่แฝงเอาไว้ด้วยกิเลส หากควรใช้ศิลปะซึ่งทุกคนควรจะมีอยู่ในจิตวิญญาณตัวเองอย่างเป็นธรรมชาติอยู่แล้ว

ภายในพื้นฐานการจัดการศึกษาของไทยเท่าที่เป็นมาแล้ว เราลืมการเรียนรู้ในด้านศิลปะเพราะลืมตัวเนื่องจากศิลปะมีอยู่ในจิตวิญญาณของแต่ละคนอย่างเป็นธรรมชาติ ดังนั้น ถ้าไม่ลืมตัวก็คงไม่ลืมสิ่งที่อยู่ในหัวใจตนเองอย่างแน่นอนจึงสามารนำเอาศิลปะอันเป็นธรรมชาติของชีวิตมาใช้ประโยชน์ในทางสร้างสรรค์ได้ไม่ยาก คงเน้นแต่วิทยาศาสตร์เป็นพื้นฐาน ซึ่งสิ่งนี้เองที่มันทำลายจิตวิญญาณอันเป็นธรรมชาติของมนุษย์แต่ละคนอย่างปราศจากความรอบรู้ แทบทุกครั้งที่ฉันพูดถึงปัญหาเกี่ยวกับการจัดการศึกษาของเรา ซึ่งจริงๆ แล้วมันเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นในปัจจุบันแทบทุกเรื่อง ดังเช่นที่คนสมัยก่อนได้เตือนสติลูกหลานไว้ว่า “อย่าเป็นคนรู้มาก” ประเด็นนี้หาใช่ว่าฉันจะรังเกียจวิทยาศาสตร์ก็หาไม่ หากเป็นเพราะเราเรียนวิทยาศาสตร์โดยปราศจากการใช้ศิลปะเป็นพื้นฐานใช่หรือเปล่า ถึงได้ทำให้คนส่วนใหญ่ในปัจจุบันมีนิสัยลืมตัวจนกระทั่งใช้ความรู้ในด้านวิทยาศาสตร์กอบโกยเอาทรัพยากรธรรมชาติมาทำลายจนกระทั่งแทบไม่มีอะไรเหลือ

มีร้อยกรองบทหนึ่งที่ชี้เอาไว้อย่างชัดเจนว่า “ถ้าชาติย่อยยับอับจน คนจะสุขอยู่ได้อย่างไร” ในเรื่องนี้สิ่งที่เขียนมาแล้วทั้งหมดหลายคนอาจพูดว่า “ทำได้ยาก” ขอโทษทีนะถ้าฉันจะบอกความจริงกับเธอว่า “ความยากความง่ายนั้นไม่มีอยู่ในโลกของความจริง” ดังนั้น ถ้าเธอบ่นว่ายาก หากหวนกลับไปมองที่ตัวเธอเองก็น่าจะหมายความว่าเธอขาดความวิริยะอุตสาหะและขาดสมาธิที่จะนำปฏิบัติใช่หรือเปล่า ถ้าเธอคิดว่าง่าย น่าจะเป็นเพราะเธอตกอยู่ในความประมาทขาดสติเช่นนั้นหรือเปล่า ดังนั้น จึงสรุปได้ว่าขอให้มีกำลังใจในการนำปฏิบัติอย่างมุ่งมั่นดังเช่นที่หลักธรรมได้ชี้ไว้ว่า “จงเป็นผู้ตื่นอยู่เสมอ”

ส่วนฉันเองนั้นขอปวารณาตัวที่จะยืนอยู่ท่ามกลางความหลากหลายทั้งในด้านความคิดและการปฏิบัติเพื่อให้กำลังใจแก่ทุกคน

นอกจากนั้นแล้วอาจมีบางคนอ้างว่าการปฏิบัติบนพื้นฐานความคิดที่ได้กล่าวมาแล้วน่าจะต้องใช้เวลาอันยาวนาน ดังนั้น จึงขอชี้แจงว่าในเมื่อเราปล่อยให้กาลเวลามันผ่านพ้นมาจนกระทั่งเกิดปัญหาขึ้นแก่สังคมแทบจะทั่วไปหมด ถ้าเราไม่มีนิสัยอ้างโน่นอ้างนี่ซึ่งถือว่าเป็นการหลีกเลี่ยงแล้ว

www.matichon.co.th/matichon/view_news.php?newsid=01way02140652&sectionid=0137&day=2009-06-14

ดาวน์โหลด IE8 เพื่อการกุศล

ไมโครซอฟท์เริ่มแคมเปญ Browser for the Better ร่วมกับ Feeding America ซึ่งเป็นหน่วยงานการกุศลที่จัดอาหารให้กับผู้ยากไร้

แคมเปญก็คือ เมื่อดาวน์โหลด IE8 ผ่านเว็บไซต์ Browser for the Better หนึ่งครั้ง ไมโครซอฟท์จะบริจาคเงินให้กับ Feeding America เป็นจำนวน 1.15 ดอลลาร์ ไมโครซอฟท์จะบริจาคเงินสูงสุด 1 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แคมเปญนี้จะสิ้นสุดวันที่ 8 เดือน 8 และเงินจากไมโครซอฟท์จะถูกเปลี่ยนเป็นอาหารไปเรื่อยๆ จนถึงเดือน มิ.ย. ปี 2010

ผู้ใช้ต้องดาวน์โหลดผ่านเว็บไซต์ Browser for the Better เท่านั้น (ที่อื่นไม่นับ) และต้องดาวน์โหลดจนเสร็จสมบูรณ์ด้วย ผมพยายามหาแล้วไม่เจอข้อจำกัดว่าต้องเป็นการดาวน์โหลดจากในสหรัฐเท่านั้น ดังนั้นใครที่ยังไม่มี IE8 ก็สามารถไปช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์กันได้

วิดีโอโฆษณา IE8 ในแคมเปญ Browser for the Better สองอันดูได้ด้านใน

http://www.browserforthebetter.com/#getie8:t3oZg9TNAuH

ที่มา – Ars Technica และ Blognone โดย mk

http://www.thaithinkpad.com/forum/index.php/topic,3909.new.html#new

“เงินครบ….. จบแน่ ??”

โดย ดร.วรภัทร โตธนะเกษม

มีข่าวจากวงการศึกษา ที่น่าสนใจเมื่อสองวันก่อนนี้ โดยอธิการบดีสถาบันเทคโนโลยีปทุมวันแถลงว่า ปีการศึกษานี้ จะไม่เปิดการสอนนักศึกษาปีหนึ่งคณะวิศวกรรมศาสตร์และสถาปัตยกรรมศาสตร์ เนื่องจากได้เปิดรับสมัครมาแล้วสองรอบ มีผู้สมัคร รวม 500 คน แต่ปรากฏว่า ไม่มีผู้สอบผ่านเกณฑ์ของสถาบันเลย แม้แต่คนเดียว

ผมคิดว่า ข่าวนี้น่าสนใจมาก ใครจะเชื่อว่าเรื่องอย่างนี้จะเกิดขึ้นได้ เพราะนักศึกษาตั้ง 500 คน ที่เข้าสอบวิชาพื้นฐาน แต่กลับปรากฏ (ตามข่าว) ว่า วิชาวิทยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ ซึ่งเป็นวิชาพื้นฐานที่สำคัญมากนั้น ผู้สอบได้คะแนนสูงสุด ได้เพียง 14 คะแนนเท่านั้น (จาก 100 คะแนน) และวิชาพื้นฐานอื่นๆ ซึ่งมีคะแนนเต็ม 100 เช่นกัน ก็ได้ไม่ถึง 50 คะแนน ตามมาตรฐานที่สถาบันฯ กำหนดไว้ ถ้าไม่บอกว่าสถาบันฯ ออกข้อสอบ หรือตรวจข้อสอบ “หิน” เกินไป (ซึ่งก็ไม่น่าเชื่อว่าจะเป็นเช่นนั้น) ก็คงต้องบอกว่า น่าห่วงใยการศึกษาของชาติมากพอสมควรทีเดียว แม้อธิการบดีจะพยายามอธิบายว่าอาจจะเป็นไปได้ว่าสถาบันฯ เปิดรับสมัครช้า ก็เลยได้ผู้สมัครซึ่งเป็นผู้ที่พลาดหวังจากที่อื่นมาแล้ว แต่ก็ยังเข้าใจได้ยากว่า นักศึกษาจำนวนถึง 500 คน มีคนสอบได้คะแนนสูงสุดเพียง 14 คะแนน เท่านั้นเองหรือ

วงการศึกษาบ้านเรา มีทั้งข่าวคราวที่น่าภูมิใจและน่าห่วงใยปรากฏให้เห็นเป็นระยะๆ เราดีใจที่เห็นเยาวชนของเราได้รับเหรียญทองทางวิชาการจากการแข่งขันระดับนานาชาติ แต่หลายครั้ง เราก็อดกังวลไม่ได้ กับคุณภาพการศึกษาของไทย นี่เป็นอีกครั้งหนึ่งที่ได้รับฟังข่าวในลักษณะดังกล่าว ผมเอง คลุกคลีอยู่ในวงการศึกษามานาน บอกได้ว่าระยะหลังมานี้ สถาบันการศึกษาที่เปิดขึ้นมาใหม่ และ/หรือที่ขยายโปรแกรมต่างๆ ออกไปมากมายนั้น แข่งขันกันรับนักศึกษา จนบางแห่งอาจจะถึงระดับที่น่ากังวลทีเดียว ที่กล่าวเช่นนี้ ก็เพราะมีการพูดล้อเลียนกันในหมู่คณาจารย์ ว่าสถาบันบางแห่งนั้น “เงินครบ จบแน่” ……. (ซึ่งผมก็ไม่ทราบหรอกครับ ว่าหมายถึงสถาบันไหนกันบ้าง)

การศึกษาในระดับอุดมศึกษาของเราวันนี้ แข่งขันกันหลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นการเปิดโครงการใหม่ๆ ทั้งปริญญาตรี โท และเอก รวมทั้งการขยายแคมปัสไปยังภูมิภาคต่างๆ และที่น่าสนใจไม่น้อย ก็คือขยับเข้ามาซื้อหรือเช่าอาคารกลางกรุงเทพมหานคร เพื่อให้เกิดความสะดวกต่อนักศึกษา ซึ่งเรื่องเหล่านี้ผมคิดว่าไม่ใช่สิ่งที่ผิด จริงๆ แล้วน่าจะเป็นสิ่งที่ดีด้วยซ้ำไป เพราะเป็นการตอบสนองความต้องการด้านการศึกษาของนักศึกษาและสังคม เพียงแต่จะต้องตระหนักด้วยว่า จะต้องสามารถรักษาระดับคุณภาพของการศึกษา ให้สูงและเหมาะสมกับศักดิ์ศรีของปริญญาที่นักศึกษาจะได้รับ ถ้าออกมาในรูปแบบ “เงินครบ จบแน่” จริงๆ แล้วละก็ ……..คงอดห่วงใยกันไม่ได้หรอกครับ

ผมอยู่ในแวดวงการศึกษาวิชาบริหารธุรกิจ มานาน และเคยตั้งคำถามตัวเองเหมือนกัน ว่าโครงการ MBA ที่เกิดขึ้นเยอะๆ เพราะ “ใครๆ ก็อยากได้ MBA” นั้น ถ้าหากคุณภาพการศึกษาของสถาบันบางแห่ง ไม่ค่อยจะดีนัก อย่างนี้แล้ว จะมีข้อเสียหายมากไหม ซึ่งผมตอบตัวเองว่าถ้ามองแบบเคร่งครัด ก็น่าจะถือว่าเสียหาย เพราะเป็นโครงการด้อยคุณภาพ แต่ขณะเดียวกัน ผมก็คิดว่า ถ้าทำใจให้กว้างหน่อย คิดเสียว่าคนที่ไปเรียน MBA นั้น แม้คุณภาพการศึกษาอาจจะย่อหย่อนบ้าง แต่หลังจากเขาสำเร็จการศึกษามาแล้ว ยังไงเสีย เขาก็น่าจะเป็นคนที่เก่งขึ้นกว่าคนเดิม ไม่มากก็น้อย น่ะ…..

เวลาคิดอย่างนี้ แม้จะไม่ถูกใจนัก ผมก็พอจะทำใจรับได้บ้าง แต่ MBA หรือหลักสูตรอื่นๆ ทางสังคมศาสตร์ นั้น อาจจะมีความต่างจากหลักสูตรสายวิทยาศาสตร์ อยู่บ้าง เช่น คนที่จะเรียนเพื่อเป็นวิศวกรนั้น อาชีพของพวกเขา จะเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องกับความปลอดภัยของคนในสังคม จำนวนมาก เช่น ตึกที่เขาออกแบบ หรือควบคุมการก่อสร้าง หรือระบบไฟฟ้าของอาคาร เป็นต้น ดังนั้น น่าจะต้องถือว่าความรู้พื้นฐานด้านคณิตศาสตร์ของคนที่จะเข้าสู่วิชาชีพนี้ ต้องได้มาตรฐานที่ดีพอสมควร ถ้าคิดแบบนี้ ผมก็เห็นว่าการรักษามาตรฐานของสถาบันเทคโนโลยีปทุมวัน ถือว่ามีเหตุผลที่มีน้ำหนักอย่างยิ่ง

ข้ามจากระดับปริญญาตรี และโท ขึ้นไป เราก็เริ่มเห็นว่า ประมาณ 10 ปีที่ผ่านมานี้ โครงการปริญญาเอก ได้เริ่มปรากฏให้เห็นเพิ่มขึ้นอย่างกว้างขวางแล้ว และเริ่มมีคำว่า “ดร.” นำหน้าชื่อผู้คนในสังคมเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งก็เริ่มเป็นประเด็นในวงการศึกษาเช่นกัน ว่าจำนวน “ดร.” ที่ผลิตออกมาอย่างค่อนข้างจะรวดเร็วโดยบางสถาบันนั้น มีคุณภาพมากน้อยเพียงใด

นอกจากนั้น หลายสถาบันก็เริ่มผลิต “Journal” ขึ้นมา เพื่อให้ “เป็นหน้าเป็นตาทางวิชาการ” ของสถาบัน และเป็นแหล่งตีพิมพ์บทความ และบทวิจัยต่างๆ ของคนที่จะสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอก แต่ขณะเดียวกัน ก็เริ่มมีข้อสังเกตว่า บทความที่ลงพิมพ์ใน Journal เหล่านี้ ได้คุณภาพเพียงใด? ผมเองเคยได้รับบทความจากกองบรรณาธิการ Journal แห่งหนึ่ง ขอให้ทำหน้าที่อ่านก่อนพิจารณานำลงพิมพ์ (ที่เรียกกันว่า Peer Review) แต่ปรากฏว่าผมอ่านไป 4-5 รอบ ก็ยังไม่เข้าใจเรื่องราวที่เขียน

และเมื่อสงสัยว่าตนเองอาจจะ “ไม่ฉลาดพอ” จึงลองส่งบทความนั้นให้เพื่อนร่วมงานระดับ PH.D. จากต่างประเทศอีกคนหนึ่งอ่าน โดยไม่บอกอะไรให้ทราบ เขากลับมาบอกว่า ไปอ่านมาแล้วหลายรอบ แต่ไม่เข้าใจว่าเขียนอะไรครับ…..

ผมจึงได้ส่งข้อวิจารณ์ไปที่ JOURNAL ฉบับนั้น ซึ่งก็ไม่ทราบเหมือนกันว่า บทความเรื่องนั้น ในที่สุดแล้วได้รับการตีพิมพ์หรือไม่ เพราะไม่ได้ติดตามอีกเลย ที่พรรณนามาทั้งหมดนี้ ก็เพราะไม่อยากให้คุณภาพการศึกษาของไทย มีแต่รูปแบบ เช่น มี JOURNAL หรือโครงการปริญญามากมาย แต่ขาดคุณภาพ และไม่อยากให้ประเทศเรา มีคนสำเร็จปริญญาโท-เอก มากมาย แต่บัณฑิตที่ผลิตออกมา กลับไม่สามารถเชิดหน้าชูตาในระดับภูมิภาคได้ ผมจึงขอฝากไปยังท่านอธิการบดีทั้งหลาย ว่า โปรดช่วยกันด้วย นะครับ

http://newsroom.bangkokbiznews.com/comment.php?id=6818&user=warapatr

introduction on Outcome Mapping

เมื่อ 21 พฤษภาคมที่ผ่านมา ผม อ.อรทัย (มหิดล) และ อ.พินยุพา (นเรศวร) ได้รับเชิญ จาก IDRC สิงคโปร์ ให้ไปแนะนำเรื่อง outcome mapping และประสบการณ์การใช้ OM ในสถานการณ์จริง ให้แก่ นักวิจัยที่ทำเรื่อง City Innovation System ที่ประกอบด้วยอาจารย์จากคณะสถาปัตย์ จุฬ่า - AIT/ และอาจารย์จากฟิลิปปินส์ / อินโดนีเซีย / มาเลย์เซีย / ฮ่องกงและเวียดนาม ประมาณ 25 คน ณ โรงแรม iblis แถวๆ สาธร

เราใช้เวลานำเสนอและแลกเปลี่ยนกับนักวิชาการสายเศรษฐศาสตร์ และวิทยาศาสตร์ประยุกต์ อย่าง biotechnology / information technology ประมาณ 3 ชั่วโมง จากการประเมินตามประสบการณ์ของพวกเรา เราคิดว่า น่าจะมีผู้ที่สนใจจริงๆ สัก 2-3 คน เท่านั้น

ก็มันเป็นเรื่องยากที่จะทำใจยอมรับจริงๆ นี่ครับ ว่าเราไม่ได้เป็นผู้กำหนดการเปลี่ยนแปลง เมื่อเทียบกับกลุ่มเป้าหมายที่เราทำงานด้วย

intro OM http://www.uploadtoday.com/download/?320712&A=264584